De EU streeft naar een circulaire economie met minder afval, emissies en meer recycling. Daarom werkt de EU aan verschillende wetgevingen en verplichte labeling voor allerlei producten om aan te geven hoe duurzaam hun product is. Voor het maken van de labels willen zij gebruik maken van de Product Environmental Footprint (PEF) methodiek die is gebaseerd op de Higg-index. Deze index is echter ons inziens voor textiel ontoereikend, omdat hij geen rekening houdt met de hele levenscyclus van een product, inclusief de gebruiks- en end-of-life fases. Veel bio-based materialen scoren aanzienlijk lager dan fossiele materialen en dat is vreemd zo lijkt ons. Volgens de Higg-index zou een polyester T-shirt van 10 euro gemaakt in Vietnam een beter duurzaamheidslabel kunnen hebben dan een lokaal geteelde, gebreide, natuurlijk geverfde, biologisch afbreekbare wollen trui van 300 euro. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
Maar nog even terug; wat is de PEF?
De Product Environmental Footprint, ook wel de PEF-methodologie, is een nieuwe en verbeterde methode voor het meten van de milieuprestaties van elk product gedurende zijn levenscyclus (LCA). En het is natuurlijk hartstikke goed om dit in kaart te hebben en steeds weer te verbeteren; we houden van transparantie en het meten van de impact. Hoe meer je weet wat er in de keten gebeurt en dit ook monitort hoe beter je kan sturen op de gevolgen.
De PEF houdt echter niet volledig rekening met het bij uitstek ecologische karakter van bijvoorbeeld wol of katoen. Zo kan het zijn dat het hergebruik van plastic beter is dan wol die weer aangroeit volgens deze methode. De voordelen van het gebruik van hernieuwbare vezels en biologisch afbreekbare materialen, de schadelijke effecten van microplasticvervuiling en de volledige ecologische voetafdruk van fossiele brandstofvezels worden vergeten. Als zodanig loopt de PEF het risico consumenten te misleiden over de werkelijke milieu-impact van gekochte producten en uiteindelijk de duurzaamheidsdoelstellingen van de EU te ondermijnen.
Alleen focus op recycling van materialen is gevaarlijk. Er wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met de hoeveelheid niet-recyclebaar materiaal die een keten produceert als restproduct. Zeker voor kleding geldt dat single source materialen zich makkelijker laten recyclen: upstream of downstream. Het circuleren is geen doel op zich. Het gaat om de duurzaamheid in het geheel. Hoe lang gaat het mee, wat is restwaarde en is het bijvoorbeeld in de eindfase afbreekbaar. In het geval van wol is er sprake van een materiaal dat natuurlijk weer aangroeit, natuurlijk is van zichzelf, her te gebruiken is en restanten wol kan natuurlijk worden gecomposteerd. Circulair voor wol is lastig in verband met de kwaliteit van het draad. Wel kan het worden vervezeld tot vilt.
De Green Deal van de EU is een ambitieuze strategie, ingevoerd om van Europa tegen 2050 het eerste klimaat neutrale continent te maken. Lovenswaardig. De PEF schiet de wolindustrie echter in de voet. Fibershed pleit daarom samen met de coalitiepartners van Make the Label Count, voor de introductie van een label dat de hele levenscyclus van een kledingstuk volledig inzichtelijk maakt. En ook rekening houdt met de voordelen van hernieuwbare organische grondstoffen en biologisch afbreekbare textiel en de nadelen van eindige fossiele grondstoffen en het bijkomende microplastic probleem. Geschat wordt bijvoorbeeld dat 35% van de microplastics in onze oceanen afkomstig zijn van textiel. Het is dan op zijn minst raar dat polyester, nylon, elastan en andere petrochemische vezels binnen de PEF methode worden gepropageerd terwijl ze niet afbreekbaar zijn en een gevaar vormen voor organismen. Geef ons maar duurzame wol!
