New Tailor logo








  Etiquette









Het Blauwe Boekje

New Tailor schreef mee aan Het Blauwe Boekje, een stijl- en etiquettegids en het Blauwe Boekje kledingvoorschriften. Het Blauwe Boekje is een best seller en geschreven door Stefan de Vries en Roel Wolbrink. In dit boekje staat op een luchtige wijze de herkomst, geschiedenis en het huidige gebruik van etiquette beschreven. Naast kleding wordt er in het boekje ruim aandacht besteed aan eten, drinken en algemene manieren.

Mail ons en uw vragen en u krijgt z.s.m. antwoord.

Bestel het boekje

Dit kan ondermeer bij bol.com, managementboek.nl of door € 18,95 over te maken op 55.21.30.974 tnv Blue Beard Publications te Amsterdam. Graag onder vermelding van "internetbestelling" en "Het Blauwe Boekje de stijlgids" of "Het Blauwe Boekje kledingvoorschriften". U krijgt het boekje dan binnen twee weken thuis gestuurd.


Alles over kleding:

Avondkleding

Tegenwoordig is het aantal gelegenheden waar men eens echt all the way kan gaan met avondkleding tamelijk beperkt. In voorname hotels verschijnt men soms nog wel eens in smoking. Een bezoek aan theater of concert in vol ornaat wordt, zeker in Nederland, als overdressed beschouwd. Dat is jammer, want juist avondkleding (meestal valt te kiezen uit white tie of black tie) laat mensen op hun mooist uitkomen. Het geeft bovendien een feestelijk gevoel. Bij filmpremières in Tuschinski gaat de rode loper uit en is black tie het kledingvoorschrift. Maar ook dan durven bekende Nederlanders met bruine schoenen, een te korte broek, bretels en zonder strik hun entree te maken. Schandelijk jammer. De tijden dat avondkleding synoniem stond voor een rokkostuum zijn verleden tijd. Fred Astaire was één van de beroemdste rokkostuumdragers. Marilyn Monroe beperkte haar avondkleding het liefst tot Chanel No. 5. Maar toen en nu is de truc bij avondkleding: houd het sober. Mocht u nou echt weigeren een smoking of rok te dragen, dan is zwart altijd de meest formele kleur is, gevolgd door donkerblauw. Strepen of lichte kleuren zijn voor overdag. Draag 's avonds platina of gouden manchetknopen en zwarte lakschoenen. Buiten draagt de heer een cape om eventueel de dame tegen wind en regen te beschermen. Dames dragen een lange jurk (uit een stuk) tot over de knie, eventueel met lange handschoenen, bijkleurende schoenen en een handtasje. Een oogverblindend collier leidt de blik vervolgens naar een duizelingwekkend decolleté.
Ziedecolleté; kledingvoorschrift; rok; smoking

Baarden & snorren

Een baard is een symbool van viriliteit, moed en wijsheid. Zeus, Neptunus, Indra, koningen en filosofen en de God der Joden en Christenen treft men in de meeste gevallen bebaard afgebeeld aan. Joden mogen hun baard niet rond knippen, en evenmin de zijkanten (de 'pejes'). Amish scheren zich totdat zij getrouwd zijn, daarna laten ze hun baard voor altijd staan.

Verzorgd zijn is het credo; hierop wordt u beoordeeld. Een snor en een baard laten minder van uzelf zien en moeten derhalve echt bij u passen, wilt u elke zweem van onbetrouwbaarheid vermijden. Alexander de Grote verbood zijn soldaten een baard te dragen, omdat de tegenstander aan de baard zou kunnen trekken. Baarden worden over het algemeen onbetrouwbaarder gevonden dan snorren, maar we geven de voorkeur aan een verzorgde baard boven een gesoigneerde snor. Denk bijvoorbeeld aan Riccardo Chailly en wijlen prins Bernhard tegenover Vader Abraham en Chriet Titulaer.

BH

Borstenhouder; soutien-gorge (Fr); Bra (Eng); Sujetador (Sp), Büstenhalter (Du.)

Minoische beeldjes uit 1600 v.C. tonen al vrouwen met een soort push-up bh en in de Villa del Casale op Sicilië uit de 3e eeuw n.C. vinden we mozaïeken met jonge sportieve meisjes in iets dat op een bikini lijkt. Maar de bevrijding kwam pas echt tegen het einde van de negentiende eeuw. La Belle Epoque zou vooral voor vrouwen nog wat mooier worden toen de bh werd geïntroduceerd. Eindelijk was men verlost van het knellende korset. Omdat borsten geen spieren bevatten is de voornaamste taak van de bh het gevecht tegen de zwaartekracht. In de jaren '60 en '70 verbrandden feministen hun bh's demonstratief, terwijl in de jaren '90 de Wonderbra niet aan te slepen was. Moderne bh's zijn gefabriceerd van materialen waar zelfs de NASA gebruik van maakt. Philips heeft 'slimme' bh's uitgevonden die bij hartproblemen van de drager automatisch via de mobiele telefoon de ambulance waarschuwen. Veel vrouwen hebben nogal moeite met het vinden van de juiste bh en de juiste maat. Bovendien veranderen borsten regelmatig van grootte. De maat wordt aangegeven in cijfers (de omtrek van de borstkas net onder de borsten) en letters (de grootte van de borst). In Frankrijk telt men 15 op bij de omtrekmaat; wat in Nederland en België 80 is, is in Frankrijk 95. De kleinste maat in Europa is nu 65-AA, de grootste 120-I. De maataanduidingen in Europa worden binnenkort geharmoniseerd, zodat uw borsten in ieder land even groot zullen zijn.

Het eerste bh-patent in de Verenigde Staten staat op naam van Mary Phelps Jacobs. Ze was zich aan het aankleden voor een bal, toen ze ineens genoeg had van het korset. Ze knoopte wat zakdoeken aan elkaar met een roze lintje en hing die over haar schouders. Later maakte ze een paar exemplaren voor haar vriendinnen en in 1914 nam ze patent op haar Backless Brassiere, zoals zij haar bh noemde. Het patent verkocht ze niet veel later aan de Warner Bros Corset Company voor 1500 dollar. Later bleek het patent vijftien miljoen dollar waard.

Zie decolleté; lingerie; ondergoed

⇡ terug naar boven

Black tie

Zie avondkleding; cocktailjurk, kledingvoorschrift; smoking

Blazer

Het woord blazer zou afkomstig kunnen zijn van het Engelse werkwoord to blaze of to ablaze, oftewel schitteren. Maar om daarmee te zeggen dat een blazer ook schitterend is, gaat iets te ver. Blazer zou ook kunnen komen van het schip HMS Blazer. Beide verklaringen klinken aannemelijk, maar van geen van beiden is het onomstotelijk bewijs ergens geleverd. Vroeger was een blazer rood of zelfs gestreept, zoals de studentenjasjes rond 1870. Het blauwe jasje werd reefer of pilot jacket genoemd. Blauw kamgarenserge is de klassieke stof voor de blazer. Omdat een blazer in de vrije tijd wordt gedragen, is hij over het algemeen iets wijder dan het jasje van een pak. De blazer heeft een borstzak en al dan niet opgezette zakken. Een tweede borstzak is voorbehouden aan het uniform. Een enkele rij blazer kan zonder das worden gedragen, een dubbele rij nooit.
Zie colbert; jasje

Bont

"Bont rouwt" luidt het spreekwoord. Zolang de jacht bestaat wordt er al bont gedragen. En vice versa. De redenen om bont te dragen zijn de warmte, de mode, de duurzaamheid, het is biologisch afbreekbaar, veelzijdig, aaibaar en zacht. Genoeg redenen dus om bont te dragen. Sinds de jaren '80 is er een lobby die de totale markt voor bont bijna kapot heeft gemaakt. Bovendien is de jacht aan banden gelegd en zijn er minder beesten. Dat maakt bontmantels of bontkragen nog begerenswaardiger. Voor Russische mutsen wordt bont nog wel veel gebruikt, evenals voor de warme inwijdingsmantel van onze kille koningshuizen.

Onderhoudstips voor bont:
Hang uw jas altijd op een brede hanger. Doe uw bontjas nooit in plastic, omdat bont moet kunnen ademen. Hang uw bontjas in een goed geventileerde ruimte te drogen en niet dichtbij een hittebron. Speld niks op uw bontjas. Spuit geen haarspray of parfum in de buurt van uw jas. Laat motten professioneel verwijderen. Breng in de zomer uw bontjas naar een gespecialiseerde opslagplaats. Hang uw jas niet in het zonlicht en repareer beschadigingen direct. Wapen u tegen tegenstanders.

Voor één enkele bontjas neme men: 200-400 eekhoorns of 30-200 Chinchillas of 60-70 Sabeldieren of 60-70 Stinkdieren of 50-70 Marters of 30-60 Nertsen of 25-45 Lammeren of 30-40 Konijntjes of 20-30 Huiskatten of 12-30 Kangoeroes of 10-20 Vossen of 6-10 Zeehonden of 6-8 Kalveren, Puma's of veulens.

Bonnetterie

Tot in de 19e eeuw droeg hooguit de boer die fysiek werk moest doen een trui of een vest. Pas toen we ontdekten dat sporten goed voor ons is, begon men truien gedragen, toepasselijk sweaters genaamd. Gebreide wol is formeler dan katoen, zeker als er allerlei merkjes en afbeeldingen op staan. De trui is nog steeds het symbool van de vrije tijd, maar kan niet altijd gedragen worden. Onder een vrijetijdsjasje moet een trui wel haast van kasjmier of fijn merinowol zijn en uiteraard zeer dun. Voetballers hebben vaak een trui met ronde hals en cricketspelers met een V-hals. Een trui zonder kraagje erop of eronder staat naakt. De col is voor winterse wandelingen. Na zeven jaar afwezigheid zal de ruittrui binnenkort wel weer in komen. Deze trui, ook wel aransweater geheten, is van origine een wollen trui met het met motief van het dorp van de drager, net zoals de diverse Schotse ruiten in de tweedstoffen. Een slipover is een mouwloos vest en een spencer bestaat niet.

Boutonnière

Een boutonnière is een speldje, een lintje of een bloem in het knoopsgat van uw revers. Denk aan Prins Bernhard met zijn witte anjer of aan mensen van een of andere uitstervende serviceclub met hun speldjes. Het voormalige knoopsgat werd vroeger ook gebruikt om het jasje tot bovenaan dicht te doen. Enkele kleermakers, zoals New Tailor, doen daarom een knoop aan de achterzijde van het rechterrevers, maar alleen bij stoffen die zwaar genoeg zijn. Onder het knoopsgat vindt men ook vaak nog een lusje om de bloem op de plaats te houden.
Zie onderscheidingen

Bril

Lunettes (Fr.); glasses (Eng.); gafas (Sp.)

Het woord bril stamt van beril, een mineraal waar de eerste brillenglazen van werden gemaakt. De eerste bril zou in 1287 gemaakt zijn door een handige monnik uit Venetië, waar lange tijd alle glazen werden geblazen voor Europa. Pas in de 16e eeuw raakt de bril ingeburgerd en wordt door kwakzalvers van dorp naar dorp gebracht. Iemand een bril verkopen is dan een uitdrukking die staat voor iemand oplichten. In de eerste tijden werd de klinkbril van hout gemaakt. Daarna wordt met name hoorn en ivoor gebruikt. Naast schildpaddenhuid is dit nu nog steeds het meest exclusieve materiaal.

Een bril is een belangrijk onderdeel van uw verschijning. Het geeft u een slim of dom uiterlijk. U kunt van een kleine bril een erg dikke kop krijgen. Neem altijd ontspiegelde glazen om te voorkomen dat uw gesprekspartners afgeleid worden als ze u aankijken.

De zonnebril is pas sinds de jaren '80 onderdeel geworden van het straatbeeld, en is vooral een statussymbool. Een zonnebril houdt u nooit op bij een tweegesprek. Ook niet als u een celebrity bent. Als u iets te verbergen heeft, mag u een zonnebril natuurlijk op houden, bijvoorbeeld bij bloed doorlopen ogen van een zware avond, een huilbui na een begrafenis, een blauw oog van een stoeipartij of na een oogoperatie.

Broek

Midden 17e eeuw worden er zeer wijde broeken gedragen waarvoor wel 15 meter stof werd gebruikt. In Engeland wel eens petticoatbreeches of Rhinegraves genoemd, rokbroeken zo vertaald, met daarover een wambuis, vol met strikken en veelal gemaakt van zijde met borduursels. Ook in 1925 ziet men nog zeer wijde broeken waar twee benen makkelijk in één pijp passen: de zogenaamde Oxfordbags. Kniebroeken werden tot 1735 in de kousen gerold. Vanaf die tijd wordt de broek op kuit- of kniehoogte gehouden met gespen. De kuitbroek noemen wij nu een knickerbocker of plusfour en is vooral geliefd bij jagers en wandelaars. Rond 1815 wordt het aantal kniebroeken in chiquere kring overtroffen door het aantal lange broeken, in Engeland trousers genoemd. Om ervoor te zorgen dat de broek niet al halverwege de dag ongewenst op de knieën zakt, is er een aantal manieren om uw broekband op zijn plek te houden. Sinds 1850 komt er concurrentie voor de bretel en de aansnoerkoorden: de riem doet zijn intrede. Een bretel wordt om praktische redenen achterwege gelaten bij het sporten. Een riem is derhalve nog steeds minder formeel en sportiever dan een bretel. Een bretelbroek moet iets ruimer gesneden worden en is aan de achterzijde aangesneden. Een verstelbare broekband voor bijvoorbeeld een autorit of voor na een diner heet een tunnelband; ook kan dit met gespen zoals de Engelsen gewend zijn. Een after-dinner split, een inkeping middenachter in de broekband, is ook een goede oplossing. Indien een broek geen riemlussen heeft, zit er aan de voorzijde geen sluitknoop maar een extra schuif. Als er riemlussen op een broek aanwezig zijn, dient u ze altij te gebruiken en niet om de broek aan te snoeren.

Bandplooien zijn er om de buik het leven wat draaglijker te maken en de broek mooier te laten vallen. Het aantal is afhankelijk van de corpulentie. Bent u slank, dan is geen een (mooie) optie, anders liever één bandplooi; hoort u bij de groeiende groep mensen met overgewichtig, dan neemt u er twee aan elke kant of een diepere. Hetzelfde geldt voor de keuze van de zak. Een paspelzak wijkt eerder dan een steekzak. Indien u dus veel in uw broekzakken draagt of wat breder gebouwd bent, kies dan voor steekzakken; schuin of in de zijnaad. Rond 1860 hadden broeken op het sportveld voor het eerst omslagen, puur uit praktische overweging. De algemene opinie was (en is) dat diegene die op straat zijn broekspijpen tegen het vuil op moest rollen, geen koets kon betalen. Ook een broek van een uniform heeft geen omslag, opdat deze makkelijk in een rijlaars past. In de 19e eeuw worden lange broeken veelal uitgevoerd met een souspieds, zoals bij paardrijbroeken, om de broek met behulp van elastieken onder de voet te allen tijde strak te trekken.

Een broek zonder omslag zwabbert meer om het been. En bedenk ook dat een omslag de lengte breekt, minder schoen laat zien en dat er zand in kan komen. De huidige broek van een pak heeft toelopende pijpen. De meest traditionele breedte van de pijp voor schoenmaat 43 is ongeveer 23 centimeter, oftewel tweederde van de schoenlengte. De laatste tien jaar hebben we ook zeer nauwe pijpen gezien van 18 centimeter, extra hoge omslagen en hoog water. Alleen geschikt voor sportievere pakken en types.

Broeken die niet bij een pak horen kunnen van allerlei materiaal zijn, maar altijd van een gladde stof die niet te open is geweven. De enige uitzondering is corduroy. De ribbroek klimt in de loop van de tijd op in de ladder. Van werkbroek tot sportkleding en vervolgens tot broek voor corpsballen en huisartsen.
Zie jasje; pak; pantalon

⇡ terug naar boven

Casual

Vaak wordt het woord casual gebruikt als we geen pak dragen, maar er zijn vele soorten casual. Casual gekleed gaan betekent echter niet dat u zo maar alles kunt dragen. Want er is een groot verschil in gekleed Business casual en uw verfkleding. U weet per slot van rekening niet of u de liefde van uw leven tegenkomt of een nieuwe financier van uw buitensporige leven. Of beiden.

Smart - of corporate casual (Congresbezoek): Pak van dikkere stoffen en evt. uitgesproken dessins. Broek van zelfde stof Overhemd uni of streep. Das eventueel met strepen Oxford, gesp - of toe cap schoen, leren zool met effen donkere kousen.

Club Casual, Casual chic of Casual Friday (Rotary, Junior Kamer, netwerkborrels) : Blauwe blazer of tweed jasje met donkere broek. Overhemd in streep of ruit, enkel manchet. Clubdas of geen das. Brogues.

Sportief Casual (Wimbledon finale, BBQ): Katoen of corduroy pak of jasje met Chino broek, corduroy Polo of dunne trui met lange mouw van edele wol met kraag Nooit in de broek stoppen of je moet WA heten. Das ligt in de auto voor het geval dat. Suède of broques, evt. half hoog

Zaterdag Casual (Boodschappen doen) Spijker- of Chino Polo of hemd in met een geweven trui. Geen das. Dessert-boot

Actief Casual (Sporten): Korte broek of dunne chino Sweater of T-shirt. Das ziet er niet uit. Canvas, sportschoenen met katoenen sokken of bootschoenen zonder sok

Painting wear (Klussen):Afgedragen kleding Met houthakkersruit. Uiteraard geen das Oudere Oxford bijvoorkeur van Edward Green

En zelfs als u casual gekleed gaat dan kan onderstaande lijst u verder helpen om uw garderobe voor de dag klaar te hangen.

Formeel vs Casual
Donkere kleuren vs Lichtere kleuren
Kraag vs geen kraag,
Jasje vs geen jasje
Das vs geen das
Uni vs dessin
Gladde vs dikke en ruwere stoffen
Glad leren schoen vs Su¸de schoeisel

Ceremoniemeester

Als u gevraagd wordt om ceremoniemeester te zijn, dan kunt u dit in eerste instantie opvatten als een eer. Een ceremoniemeester heeft de verantwoordelijkheid om een feest goed te laten verlopen. Hij is meer dirigent dan cabaretier, de moderne opvatting van ceremoniemeesters ten spijt. Hij dirigeert als het ware, maar is geen hoofdrolspeler. De ceremoniemeester let erop dat het gastenboek wordt ingevuld, geeft ouden van dagen een stoel en praat verschillende onderdelen van de avond kort, duidelijk en luchtig aan elkaar. Humor en tijdsduur van deze speeches blijven binnen de perken: het gaat om het feest, en niet om de ceremoniemeester. Mocht er onverhoopt brand uitbreken, dan zal hij uiterst kalm en helder de gasten verzoeken het pand te verlaten en diegenen die het gastenboek nog niet hebben getekend er aan herinneren dit alsnog te doen. De ceremoniemeester verlaat altijd als laatste het smeulende partycentrum.

Cocktailjurk

De cocktailjurk is een briljante uitvinding van Christian Dior uit 1948. Het décolleté en de blote schouders van de avondjurk combineerde hij met de lengte van de middagjurk. De cocktailjurk is elegant en relatief informeel. Zij maakt deel uit van het klein avondtoilet en wordt gedragen wanneer de heren een smoking of jacquet dragen. De jurk, uit één stuk, reikt tot op of net onder de knieën en wordt gedragen met bijpassende sieraden, schoenen en tas. U draagt geen lange handschoenen en maakt het overdag eventueel af met een hoed. Draag kleuren die bij het seizoen passen en bedenk hierbij dat donkere kleuren formeler is dan lichte.
Zie avondkleding; hoed; kledingvoorschrift

Colbert

Vernoemd naar de bedenker, Jean-Baptiste Colbert (1614-1683), de minister van financiën onder de zonnekoning Lodewijk XIV. Colbert hield er een gortdroge levensstijl op na. Hij voerde een importbelasting in, maar had in de verste verte niets met mode te maken. Zijn borstbeeld en afbeeldingen hebben steevast een kanten kraag en een cape. Niemand weet waarom een jasje naar hem is vernoemd. Wel dat het woord colbert niet eerder voorkomt dan 1881. In advertenties spreekt men over een colbert voor 16 florijnen. In Frankrijk is dit eponiem onbekend. Daar spreekt men van une veste. In Nederland zegt u gewoon jasje.
Zie jasje; pak; vest

⇡ terug naar boven

Corsage

Bij een gala verzorgt de heer de corsage voor de vergezellende dame. Bij voorkeur laat hij deze vooraf bij de dame bezorgen. De traditionele corsage bestaat uit verschillende bloemen. Voor de dames bevat zij een paar bloemen uit het bruidsboeket die naar beneden worden gedragen, links onder het sleutelbeen. Zij kunnen de corsage ook aan een handschoen of in het haar dragen. Voor de heren bestaat de corsage uit één bloem die naar boven op de linkerrevers (op het hart) wordt gedragen. Door de corsage zo hoog mogelijk, vast te zetten, gaat zij niet hangen. Eventueel kunt u gebruik maken van het knoopsgat en de stalkloop aan de achterzijde van de revers. Bij een huwelijk deelt de ceremoniemeester de corsages uit.
Zie ceremoniemeester; kledingvoorschrift; onderscheidingen

Dame

Een dame is niet noodzakelijkerwijs een als dame gekleed persoon. Het is een vrouw die onder alle omstandigheden een bepaalde standaard van beschaving, beheersing en behulpzaamheid weet hoog te houden. Een vrouw die niet bang is voor haar vrouwelijkheid. Een ware dame laat de gentleman gentleman zijn. En in de wetenschap dat de wereld eigenlijk om haar draait, negeert zij iedereen die haar niet als een dame behandelt. Dingen die dames nooit doen:
o Roken op straat
o Mannen altijd laten betalen
o Een kinderwagen in menigten als stootkussen gebruiken.
o Zich aan De Regels houden
o Te weinig aan de fantasie over laten
o Boeren, gapen.
o Platte en gore grappen vertellen in het bijzijn van mannen
o Beenhaar of okselhaar zichtbaar hebben
o Zich in het openbaar met krulspelden in het haar vertonen.
o Te veel make-up of parfum dragen
o Over voetbal of auto's praten
Zie dating; gentleman

Dandy

"Dat zo weinig mensen excentriek durven te zijn is het grootste gevaar van onze tijd." John Stuart Mill

De ware dandy conformeert zich aan geen enkele trend. Hij is de nar onder de modebewusten. Dandy's worden heden ten dage bewonderd en tegelijkertijd verketterd. Een dandy valt moeilijk te classificeren, hetgeen nu juist een van de classificaties van de dandy is. Extravagant of ingetogen, uitbundig of minimalistisch, een dandy gaat op geheel eigen wijze met klassieke kleding om. Hij kent de regels en geeft er zijn unieke draai aan. Hij speelt met oude stijlen, tovert ermee. Hij daagt de conventies uit met een persoonlijke, volstrekt unieke extraverte stijl. Hoe narcistisch en esthetisch hypergevoelig hij ook moge zijn, het gaat de dandy uiteindelijk om de spirituele conditie waarvan kleding slechts een symbool is. Enerzijds is er het verlangen naar maatschappelijke herkenning, anderzijds is er ook de walging van diezelfde maatschappij en haar waarden. Het is de dandy tegen the hollow men, the stuffed men. Een dandy heeft een ambivalente verhouding met geld: hij is gek op uitgeven, maar heeft een hekel aan verdienen. Hij kan een pak aantrekken met een bordje erop 'No smoking' als er gevraagd wordt om 'black tie'.

De irritatie van mensen over dandy's komt voort uit hun ongrijpbaarheid. De afstandelijkheid, zelfstandigheid en autoriteit van de dandy is niet gerelateerd aan enige officiële sociale machtspositie. Ze is ongrijpbaar en wekt juist daardoor ergernis, nervositeit en zelfs haat op. Hij is een absolute zelfcreatie, met voldoende afstand tot zijn epigonen. Hij is echter nooit onverschillig of overdreven, wel vaak zijn tijd vooruit. Dandyisme komt met een prijs. Beau Brummel stierf straatarm in een psychiatrische inrichting in het noorden van Frankrijk en wannabe dandy Pim Fortuyn werd glamourloos vermoord. Enkele beroemde dandy's: koning George IV van Engeland, Hermann Fürst von Pückler-Muskau, Oscar Wilde, Honoré de Balzac, Charles Baudelaire, George Bryan ('Beau') Brummel, Andy Warhol, Tom Wolfe, Johnny Depp, Tom Ford.

⇡ terug naar boven

Das

"Een lied is moeilijk, want alles moet in drie minuten gezegd worden. Maar dassen zijn nog moeilijker, want alles moet in drie seconden gezegd worden." Luciano Donatelli

Waarom een das? Is het misschien het kind dat z'n slabbetje om mag houden? Is de das een fallussymbool? Dient een das ter verberging van de onappetijtelijke adamsappel? Of ter bescherming tegen de kou? Naar onze mening is de das het meest zinloze kledingstuk dat er bestaat; juist daarom belichaamt hij het toppunt van beschaving [Zetiquette]. Etiquette-expert Van Loon is zelfs in het bezit van een onderzoek waaruit blijkt dat mannen met dassen beter bij het andere geslacht scoren, groter zakelijk succes oogsten, en minder gearresteerd worden dan mannen zonder das.16 In 2004 liet New Tailor eens een telling verrichten in een aantal kantoorgebouwen in Amsterdam-Zuid. Op een dinsdag droeg slechts 70% van de mannen een das, op vrijdag was dit percentage gezakt tot 30. Terwijl in de jaren '60 slechts enkele anarchistische daslozen te spotten waren, lijkt een leven zonder das nu algemeen geworden.

Een goede das bestaat uit drie delen: een voor- en achterstaart die verbonden zijn met een middenstuk achter in de nek. Bij mindere dassen is op dit middenstuk bezuinigd. Alle delen inclusief de voering zijn schuin op de stof geknipt, waardoor de das goed valt. U herkent de perfecte das aan het ontbreken van een dasspeld. Een goede das, meestal een Engelse of Italiaanse, is zwaar genoeg om op zijn plaats te blijven hangen en behoeft dus niet geketend te worden. De ultieme das is de Seven-Fold Tie. Een dergelijke das kent geen binnenwerk, maar wordt met de hand gemaakt uit één stuk zijde. De das wordt in haar karakteristieke vorm gevouwen, en bevat drie keer zoveel zijde als een gewone das. Dat resulteert in een prachtige 'zwaar' hangende das.

Het dessin van een das is sober: effen, gestreept of met een bescheiden en vooral subtiel werkje. Lelies zijn bijvoorbeeld geliefd bij de conservatieve man. Vermijd dessins met stripfiguren, golfspelers, fruit en overige geestig bedoelde fröbels. Kies het dessin dat past bij de rest van uw kleding. Voorkom streepdassen bij streeppakken en drukkere dessins bij pakken met een verfijnd dessin. Draag bij een eerste ontmoeting in ieder geval een sobere das. Gelukkig kunnen we ons als Europeanen nog een beetje onderscheiden van de Amerikanen. Strepen op een Europese das lopen van linksboven naar rechtsonder en bij een Amerikaanse van rechtsboven naar linksonder. De gestreepte dassen, de regimentals, zijn afkomstig uit het Britse leger. Een Engelsman zal overigens alleen streepdassen dragen van zijn eigen regiment of vereniging.

De ideale das blinkt niet alleen uit door kleur, materiaal en dessin, maar ook door de juiste proporties. De dasbreedte is bij voorkeur afgestemd op de reversbreedte, en de knoopwijze is afgestemd op het type boord van het overhemd: hoe breder de spread, hoe groter de knoop. Een das dient precies op de broekband te vallen. Volgens Oscar Wilde is een goed geknoopte das de eerste serieuze stap in het leven. Er zijn zeker 85 theoretische manieren om een das te knopen, maar slechts dertien daarvan zijn het aanzien waard. We tonen u de meest basale knoop die elke serieuze dassendrager dient te kennen: de four-in-hand, voor het eerst gesignaleerd in 1850, en nog steeds een graag geziene knoop. U past de knoop voorts zo mogelijk aan de breedte van het boord, de vorm van uw gezicht en de dikte van de das aan.

Laat een vrouw nooit een das kopen, hoe goed het misschien ook is bedoeld. De keuze van een das is zeer persoonlijk. Wantrouw een dame die onverhoopt wel met een goede das aan komt zetten. Zij houdt er vast een minnaar op na met een onberispelijke smaak.

De exacte historie van de das is onbekend, maar het volgende verhaal klinkt aannemelijk. De legers van Xian en de Romeinse legionairs droegen in koudere gebieden al een doek om de nek. Het zou nog 15 eeuwen duren (tot de Dertigjarige Oorlog in 1618) voordat de das zich onder de Fransen verspreidde. Ieder regiment had zijn eigen patroon als teken van herkenning. Rond 1650 verspreidde de mode zich over Europa en de Amerikaanse kolonies. Na de import in de thuislanden werd de Kroate verbasterd tot 'cravate' respectievelijk 'Krawatte', zoals de das nog steeds heet in respectievelijk Frankrijk en Duitsland. Het Nederlandse woord stropdas komt letterlijk van de strop, en gebruikt u dus niet. De das zoals we die vandaag de dag dragen is voor het eerst gezien rond 1880 bij studenten van Exeter University College die de linten van hun strohoed met een eenvoudige dasknoop om hun hals drapeerde. In de jaren '20 van de vorige eeuw perfectioneert de Amerikaan Jesse Langsdorf de das door de punten schuin af te knippen en haar uit drie stukken stof te maken.

Dasspeld

Niet doen, Zie das.

Decolleté

Het decolleté is al vaak aanleiding geweest voor profane overpeinzingen, hartstochtelijke verlangens en serieuze relatieproblemen. Een geslaagd decolleté is van veel factoren afhankelijk, zoals kleding, leeftijd en omvang. Het fascinerende aan een decolleté is niet zozeer de omvang van dat wat er wel is, maar veel meer van dat wat er niet is, van de schier eindeloze diepte. Het is ongebruikelijk het decolleté aan het daglicht bloot te stellen. Draag daarom een decolleté bij het groot avondtoilet. Hoed u voor een mogelijk schokkende onthulling: het aanvankelijk aanlokkelijke decolleté kan wel eens veranderen in een afstotelijke deconfiture.
Zie bh

⇡ terug naar boven

Garderobe

Zie casual; cocktailjurk; dandy; kleding; kledingvoorschrift; stomerij

Gentleman

'Een gentleman is een man die nooit een vrouw zal slaan met zijn hoed op'. Fred Allen

Een gentleman is geen snob

"We are gentlemen
that neither in our hearts
nor outward eyes
envy the great
nor do the low despise"

W. Shakespeare

Haar

"Zou je niet eens naar de kapper gaan? Je ziet er uit als een chrysant." P. G. Wodehouse

Met uw kapsel kunt u een sociale of spirituele rol uitdrukken. Bij dames is het haar één van de voornaamste verleiders, getoond of verborgen, vast of los: het kan de beschikbaarheid aangeven. Marie Magdalena wordt altijd afgebeeld met los lang haar, waarmee duidelijk is dat zij afstand van God heeft genomen. In Rusland dragen jonge meisjes een staart als teken van maagdelijkheid; getrouwde dames dragen twee staarten. Volgens de overlevering verloor Samson zijn kracht doordat zijn haren werden afgeknipt. Hoewel een weelderige haardos natuurlijk allerminst misstaat, kan ook een kaal hoofd veel kracht uitstralen. Besteed wel veel aandacht aan uw kapsel. Ga daarom zeker eens in de zes weken naar de kapper. Het is als met een speech: beter te kort dan te lang. Bij heren maakt lang haar een nonchalante indruk, en is een verdubbeling van de verzorgingsinspanning vereist. Bij hygiënische en representatieve beroepen steekt men het haar op.

Rughaar wordt als het meest onappetijtelijk beschouwd, dus dat wordt harsen. Scheren leidt er toe dat het haar donkerder en sneller terugkomt. Vrouwen met oksel- en beenhaar hoeft u niet serieus te nemen. Eventueel kunt u vragen of het een bijeffect is van het slikken van spierversterkende middelen. Schaamhaar is de laatste jaren erg onderhevig aan mode. Een volle bos is weer helemaal in, maar velen prefereren regelmatig onderhoud. U kunt kiezen voor de Playboy Wax, een pijnlijke totaalaanpak, of de Brazilian Wax, waarbij slechts een dun streepje overblijft, een ticket de métro, zoals de Parijzenaars zeggen.
Zie baarden en snorren

⇡ terug naar boven

Handschoenen

Handschoenen worden al sinds mensenheugenis gedragen en vormden tot zeer recent een integraal onderdeel van een elegant voorkomen. Voor ieder gelegenheid waren er aparte handschoenen, donkerkleurig in de ochtend, en licht in de middag. Vroeger kon men aan de fijnheid van het materiaal zien, wat voor een vlees men in de kuip had. Handschoenen dienen qua materiaal en kleur consistent met de rest van uw ensemble. De schoenen en de tas zijn hier het uitgangspunt. Hoe korter de handschoen hoe sportiever. Borduursels en pareltjes horen alleen op avondhandschoenen. Katoen en zeemleer laten zich het beste wassen. Hertenleer gevoerd met lamswol is nog steeds de fijnste combinatie. D ames dragen hun ringen onder de handschoen, en de armbanden erboven. Geeft u als man iemand een hand, dan trekt u eerst de handschoen van de rechterhand uit. Een dame houdt haar handschoenen aan, tenzij een andere aanwezige oudere dame geen handschoenen draagt. Als er een bezoek wordt gebracht nemen heren de handschoenen los mee naar binnen. Aan tafel en bij consumpties gaan de handschoenen uit.

Hemd

Een hemd was vroeger een onderhemd en fungeerde als ondergoed, door voor- en achterpand samen te knopen. Al in 2000 voor Christus droegen de Assyriërs een nauwsluitend hemd met korte mouwen. Eind negentiende eeuw deed de neergeklapte boord zijn intrede en in 1871 liet Brown, Davis & Co in Aldermanbury het eerste met knopen gesloten overhemd registreren. Vóór die tijd werden hemden over het hoofd aangetrokken. Pas een jaar of zeventig zijn hemden in andere kleuren dan wit te krijgen. Het materiaal van knopen is in negen van de tien gevallen helaas plastic. Een eersteklas wit overhemd onderscheidt zich door het gebruik van paarlemoer voor de knopen. Het eenvoudige niet te brede en niet te smalle boord was en is het meest formeel. De gewone dasknoop past daar prima bij. Het meest elegante is de gespreide boord met zijwaartse punten, de cutaway collar. De wijdte van de kraag is echter wel afhankelijk van uw eigen gezichtsvorm en de lengte van uw nek. Deze kraag is geschikt voor de Windsor knoop, de knoop die als de Jean-Luc Dehaene onder de dasknopen om flink wat ruimte vraagt. Vooral Italiaanse hemden hebben zo'n boord. Een normale das zwemt hieronder al snel wat schlemielig in het luchtledige. Neem een zwaardere das, zoals een seven-fold, om dit probleem te ondervangen. Kragen met meerdere knopen zijn een modeverschijnsel.

Om de kraagpunten op hun plaats te houden bestaat er een aantal mogelijkheden. Button down is een oplossing. Het button down hemd heeft een sportieve achtergrond. Tijdens het polospel flapperden de kragen omhoog en droeg men geen das. Om de kraag op de plek te houden werden knoopjes toegevoegd. Bij een zakelijk, formeel hemd draagt men een das en heeft men dus geen knoopjes nodig om de kraag op zijn plek te houden. De gebroeders Brooks in New York hebben van het button down hemd echter het overhemd voor de middenklasse gemaakt, waarbij niet per definitie een jasje gedragen wordt. Alleen Amerikanen schamen zich dus niet bij het dragen van een button down hemd onder een pak. Bij een button down hemd wordt een enkele manchet gedragen (ook wel single cuff genoemd) en mag een borstzak. De tab-boord is er ook één. De kraagpunten hebben hier lusjes waarmee ze middenvoor op het front door een knoop verankerd worden. Bij een pin-boord zijn de kraagpunten voorzien van gefestonneerde gaatjes waar een pin of een kettinkje doorheen wordt gestoken. Pinnen of tabben komt bij ons wat kunstmatig over. Bij een business hemd houden uitneembare baleinen de punten op hun plaats. Vroeger werden deze baleinen gemaakt van walvisbeen, nu geniet paarlemoer de voorkeur. Voor het casual hemd voldoen de knoopjes, button down dus. Indien u geen das draagt dient de kraag wat groter te zijn. Denk wel aan kleur, bijvoorbeeld met een pochet. Sommige kragen kunnen geen das verdragen, sommigen kunnen niet zonder.

Bij goede hemden zijn kraag en manchetten altijd doorgestikt, en met een enkelvoudige naald genaaid. Niet efficiënt, wel mooi. Hoe meer plooien waar mouw en manchet aan elkaar gestikt zijn, hoe groter de kwaliteit van het hemd. Een goed hemd heeft een klein knoopje waarmee de mouwsplit dichtgeknoopt kan worden; bovendien is de kraag voldoende stijf waardoor er bij het dragen geen plooien ontstaan. Het hemd dient aan te sluiten bij de nek en de schouders, en nauw aan het lichaam gedragen te worden. Het manchet komt tot op de muis van de hand (de korte mouw is niet geschikt voor zakelijke kleding). De kraag steekt enkele centimeters uit boven de kraag van het jasje, afhankelijk van uw eigen lengte. Oversized is een andere manier om te zeggen: geen model. De schoudernaad eindigt daar waar de arm begint. Het summum is een maatoverhemd, waar dit allemaal usance is. Daarvoor kunt u uitwijken naar het buitenland, waar u bij bijvoorbeeld Charvet in Parijs, Telerie Spadari in Milaan of Turnbull & Asser in Londen een duizelingwekkende collectie stoffen aantreft. Maar ook in België en Nederland hebben tegenwoordig prima kleermakers die hemden voor u kunnen laten maken. Een te groot hemd omdat u een stierennek heeft, is dus onnodig en ongepast.

Wit was vroeger de meest formele kleur, omdat deze onberispelijkheid uitstraalde en aangaf dat u niet met uw handen werkte. Voor armere mensen boden afneembare manchetten en kragen soelaas. Zo konden zij overhemden langer dragen en hoefden zij slechts de manchetten en kragen te wassen. Als u het niet weet, kies dan voor een geheel wit of een lichtblauw effen hemd. Hoe verder weg van deze twee kleuren, hoe minder formeel het hemd. Pas op met streepjes. Mannen met gestreepte overhemden werden er vroeger van verdacht vuil te camoufleren. Een streepjesoverhemd is in ieder geval formeler dan een ruit.
Een klassiek hemd is bij voorkeur gemaakt van het weefsel popeline van Sea Island katoen. Linnen is de meest klassieke hemdenstof. Materialen als polyester en viscose verlagen niet alleen drastisch de allure van uw hemd, maar vooral ook het draagcomfort. Het schuurt in de nek en gaat onaangenaam geuren. Een T-shirt onder uw hemd is dubbelop; u toont er mee aan dat u geen enkel historisch besef heeft.
Zie das; kleding; ondergoed

Hoeden en andere hoofddeksels

"Het is onmogelijk om sneller te reizen dan het licht, en zeker niet wenselijk, aangezien uw hoed steeds zou afwaaien." - Woody Allen

"Een hoed neemt u af bij het begroeten van een dame, en voor de rest van uw leven." P.J. O'Rourke

De rol van de hoed is vergelijkbaar met die van een kroon. Het dragen van een hoed is een teken van macht en het aanvaarden van een zekere verantwoordelijkheid. Een uniform is niet compleet zonder bijpassend hoofddeksel. Tot midden jaren vijftig dacht een man er niet aan om zonder hoofddeksel het huis te verlaten, tegenwoordig is het tegenovergestelde het geval. Binnenshuis, in gezelschap, of bij het groeten en voorstellen zet een heer zijn hoed af. In het openbaar vervoer kunnen mannen en vrouwen de hoed ophouden, behalve in de trein, omdat dat meestal een langere reis is. Erasmus schrijft in 1526 in zijn etiquetteboekje: 'In een kerk neem je hoed af, maakt een kleine kniebuiging en groet Christus en de heiligen met je gezicht naar de kerk gericht.

Een dame draagt in ieder geval tijdens The Grand National, de belangrijkste paardenrace van Engeland, een hoed. Een dame kan meestal haar hoed ophouden, behalve als deze het zicht belemmert voor mensen achter haar. Het haar blijft dan ook mooi zitten. Als u niet zeker weet of u met hoed wordt verwacht op een bruiloft, informeer dan bij de ceremoniemeester. Als de bruid geen hoed draagt, is het ongebruikelijk als de gasten dat wel doen. De grootte van de hoed is afhankelijk van de weersomstandigheden en de gelegenheid. De randen beschermen daadwerkelijk tegen de zon. In de winter worden dus kleinere hoofddeksels gedragen dan in de zomer. Zorg er echter wel voor dat de hoed breder is dan uw gezicht anders lijkt u net een ei met een hoedje.

Voor heren bestaan vele vormen hoeden en petten. De hoge hoed, sinds 1797 zwart of grijs en bij voorkeur van konijnenhaar, en de Engelse bolhoed zijn de meest formele, gevolgd door de wat slappere gleufhoeden. Eventueel afgezet met leer worden ze sportiever en minder mafioos. De Panama is gemaakt van gevlochten riet en kan geheel worden opgevouwen. Slappe hoeden van tweed of gabardine volgen op gepaste afstand. Hoeden van stro worden alleen in de zomer gedragen. De (boeren)pet en de baseball cap zijn voorbehouden voor dagelijks gebruik. De maat van een hoed wordt bepaald door de omvang van uw hoofd en ligt gemiddeld op 59 centimeter. In een synagoge bedekt een man zijn hoofd, waarbij geldt: hoe groter de keppel hoe hoger het aanzien.

Tussen 1784 en 1811 bestond in Engeland een belasting op mannenhoeden, evenals op handschoenen en parfum, vergelijkbaar met de belasting op het aantal ramen in Amsterdam. Betaling ervan werd gecontroleerd door een speciaal stempel. Het vervalsen van zo'n stempel kon uiteindelijk leiden tot de doodstraf.

Horloge

Horloges verraden veel. Heeft u er geen, dan houdt u waarschijnlijk niet van afspraken. Is het horloge sportief, zakelijk, formeel, robuust, grotesk, charmant, proleterig, schreeuwend, lawaaimakend, plastic, zilver, goud of platina, dan moet dit passen bij uw karakter of bij de gelegenheid waar u het draagt. Onder een rokkostuum of andere feestkleding worden geen horloges gedragen, omdat op feesten de tijd volkomen onbelangrijk is. Heeft u tijdens een debat of een spreekbeurt een maximumspreektijd, leg dan uw horloge voor u neer, zodat het niet opvalt als u de tijd controleert. Bij eerste afspraken, tijdens prijsuitreikingen, bruiloften, en begrafenissen kan een argeloze blik op het horloge fataal zijn.

Een goed horloge is een goede belegging. Automatische uurwerken zijn geen horloges. Een horloge is altijd mechanisch. De Fransman Breguet ontdekte in 1790 hoe kogellagers een horloge schokbestendig maakt. In 1801 werd door hem het tourbillon uitgevonden, waardoor de invloed van de zwaartekracht verkleind werd en de afwijking door schudden werd genihiliseerd. Breguet is nog steeds een befaamd horlogemerk, en tegenwoordig onderdeel van de Swatch groep. Hoe meer functies op een horloge, hoe duurder het uurwerk. Als de eeuwigdurende kalender, de maanstand, de datum, een secondewijzer en een chronometer aanwezig zijn dan heeft u te maken met uiterste verfijning en precisie. Het duurste horloge dat vrij verkrijgbaar is de Sky Moon Tourbillon van Patek Phillippe voor 700.000 euro. Uiteraard kunt u bij het gespecialiseerde veilinghuis Antiquorum in Zwitserland nog meer uitgeven voor uw armband.

Jacquet

Morning coat (GB), Jacquette (Fr), Cutaway (Du), Chaqué (Sp)

Vroeger droeg men pandjesjassen. Deze zijn langzamerhand vereenvoudigd tot het huidige jacquet. Sinds het midden van de vorige eeuw wordt met jacquet een zwarte of grijze herenjas bedoeld. Kenmerkend zijn de afgeronde voorpanden die naar achteren toe lang uitlopen. De voorkant wordt met één knoop gesloten. Traditioneel hoort er een zwartgrijs gestreepte broek bij. Bij trieste omstandigheden mag ook een effen broek. Daarbij draagt men een grijs vest (of een vest van dezelfde stof als de jas), een wit overhemd met een liggend boord, een grijze das en eventueel grijze handschoenen en een hoge cilinder. Deze hoed is van zijde of vilt en grijs bij huwelijken en zwart bij andere gelegenheden. Een plastron is een beschermende leren borstlap of een brede stropdas en dus fout. Het jacquet is het enige kledingstuk waarbij men slobkousen kan dragen. De Engelsen spreken van morning coat, omdat de nobele gentlemen zich vroeger op deze manier kleedden tijdens het paardrijden. Zij dragen overdag ook vesten in een gele, camelachtige kleur die men buff noemt. Het jacquet is de meest formele dracht voor plechtigheden overdag (promotie, huwelijk, officieel bezoek, jubileum, ontvangst). Het wordt nooit na zonsondergang gedragen.

Het woord jacquet is afgeleid van het Franse jacquette (jasje), het verkleinwoord van jacque, dat op zijn beurt weer is afgeleid van de persoonsnaam Jacques. Deze naam werd in de middeleeuwen gebruikt als aanduiding voor boeren. In de 16e eeuw werden lakeien ook Jacques genoemd. Een jacquet is dus een lakeienjas.

Jasje

Het jasje is het topstuk van het pak. Daarom is het ook zo jammer dat men het zonder na te denken lukraak met andere kledingstukken combineert. Een jasje is in handen van de confectie-industrie bijna altijd een totale mislukking. Alleen het vervaardigen van de zakken is al een zeer secure klus. Een handgenaaide paspelzak is soepeler en sterker dan een machinale. Bij het betere pak wordt de voorkant verstevigd met behulp van paarden- of kamelenhaar, of met een beetje vlieseline, dat aan de binnenkant van de revers gepikeerd wordt. Een uiterst nauwkeurig werkje, dat met de hand moet gebeuren. Paardenhaar is in de confectie vervangen door plakvlieseline of plaklinnen. Geen strijkbout meer om de vormgeving van het kunstwerk te voltooien, maar een gezichtsloze hydraulische pers die binnen enkele seconden het jasje plet, waardoor het de souplesse krijgt van een gipsplaat. Gelukkig vindt er in Europa een herwaardering plaats van het kleermakersvak, waardoor aan de terreur van de massaconfectie een bescheiden tegenwicht wordt geboden. Jasjes die niet bij een pak horen worden van grovere stoffen gemaakt, bijvoorbeeld de tweeds of de open geweven linnens. Deze jasjes mogen iets ruimer vallen dan een jasje van een pak, maar nog steeds is hij niet te groot of te klein. Soms ongevoerd en vaak uitgevoerd zonder of met twee splitten en eventueel met opgezette zakken en doorgestikte revers. Bij formele gelegenheden houdt u uw jasje aan. Denk aan de uitdrukking "in uw hemd staan". Deze gewoonte heeft haar wortels in het feit dat een overhemd vroeger ondergoed was.
Zie colbert; hemd; pak

Kleding

Uw kleding zegt veel over u, of soms helemaal niets, maar dat zegt dan ook genoeg. Indien u zichzelf conformeert aan gebruiken, tradities of verwachtingen, kunt u hooguit bestempeld worden als: u hoort erbij, u weet hoe het hoort, of iets dergelijks. Wanneer u deze goedkeuring heeft, kunt u dus onopvallend uw entree maken, en meer de nadruk leggen op uzelf en op datgene waar u eigenlijk voor komt. Kleding met schreeuwerige merken is meer iets voor clochards die als levende reclamezuil wat bijverdienen. Draag liever iets van uw opa of iets dat voor u gemaakt is. Zorg er voor dat uw kleding schoon, ongescheurd en passend is. Dat is het begin. Combineer niet teveel verschillende designs of kleuren. Een combinatie uit één kleur is formeler dan verschillende kleuren samen. Wanneer u een zeer uitgesproken kledingkeuze heeft, bijvoorbeeld door veel kleuren te combineren of door bijzondere ontwerpen, bedenk dan dat u soms meer aandacht krijgt voor uw kleding dan voor uzelf. Zdandy Een goedgeklede dame maakt onderscheid tussen morgen- en middagkleding. 's Ochtends draagt zij makkelijk zittende kleding, bijvoorbeeld een japon, rok met pull-over of een broek met een trui. Als gastvrouw gaat u gedegen, maar sober gekleed.

Als casual wordt voorgeschreven, overdrijf dan niet. Dus geen Hawai of een gescheurd T-shirt. Denk ook aan de kleuren die u draagt: de zenuwslopende cocktail van auberginekleurige overhemden, indigo jasjes en paarse, met fel glinsterende dasspelden op de plaats gehouden dassen die ons straatbeeld teistert, is al pijnlijk genoeg.

Enkele tips en richtlijnen ter optimalisering van uw garderobe:
Loop naar uw garderobekast en gooi alle niet passende kleding. Gooi bovendien alle kleding weg die kapot of verkleurd is. Draag stoffen die qua kleur en fijnheid bij het seizoen passen. Draag verschillende materialen over elkaar heen. Linnen op glad bijvoorbeeld of kamgaren op een visgraat hemd. Zorg ervoor dat u opvallende dessins niet te vaak draagt. Een wijsheid die Erasmus al in 1530 kende: "Drukke motieven en bonte kleuren passen bij gekken en apen."

Als u geen pakkenmens bent, draag er dan geen. Mensen in pak krijgen nog steeds meer geld te leen dan mensen zonder pak. Wissel kleding dagelijks af. Als u dagelijks een pak draagt, is een collectie van vijf pakken het minimum. Een grijs en een donkerblauw (mantel)pak horen in uw garderobe. Een spijkerbroek ook. Blauw en wit zijn de meest formele kleuren voor een hemd, omdat een licht-donker contrast op zijn minst de schijn van autoriteit wekt. Zorg dat twee van de drie kleuren voor hemd, pak en das die u aantrekt van dezelfde kleurenfamilie zijn. Warme kleuren zijn rood, geel, oranje, bruin, beige, rose, terra, aardkleuren en purper. Koude kleuren zijn groen, blauw, paarsblauw, grijs, lavendel en indigo. Een das met een patroon moet de kleur van het pak of het overhemd in zich hebben. Als u geen das draagt, zorg dan voor voldoende kleur en een goede kraag.
Zie das; casual; cocktailjurk; kledingvoorschrift; mantelpak; overjas; pak

⇡ terug naar boven

Kledingvoorschrift

Om de gasten duidelijkheid te verschaffen is een kledingvoorschrift op de uitnodiging wenselijk. Niets is ongemakkelijker dan uw entree verkleed als vogelbekdier te maken, terwijl de overige aanwezigen gekleed gaan in een spijkerbroek.

Formeel overdag : Jacquet, Morning Coat
Bijvoorbeeld bij huwelijk, promotie, (staats)begrafenis. Zwart of grijs jacquet met zelfde kleur broek en das. Eventueel kan vest ook buff kleurig zjn. Zwarte hoed bij begrafenis, grijs bij huwelijk of op Ascott. Bijpassende handschoenen. Witte boutonniere. Dames dragen een lange jurk, lange handschoen en schoenen in een donkere kleur. Een ingetogen hoed. Bij huwelijken mag de hoed groter, afhankelijk van de hoeveelheid zon. Alleen zakhorloges, mobiel blijft thuis! Zakdoekjes. Geen onderscheidingen.

Formeel 's avonds : White Tie, cravate blanche.
Ook overdag voor dirigent of bij ontvangst van uw nobelprijs. Rokkostuum met lakschoenen. Dames dragen lange jurk, lange handschoen en schoenen in een kleur.Geen horloge of mobiel. Sieraden onder de handshoen.

Semiformeel 's avonds: Black Tie, Cravate noire, Smoking, Dinner Jacket, Tuxedo.
Zwarte zelfstrikker Cocktail, jurk uit een stuk tot kniehoogte, armen mogen onbedekt. Tegenwoordig zie je ook veel avondjurken. Geen horloge of mobiel! Lakschoenen voor heren. Pumps voor de dames. Onderscheidingen alleen als u sneu bent!

Semiformeel overdag: Lounge suit, pak
Donkere stof met een das (geen streep). Dames dragen mantelpak, Chanel like; alles in een kleur.

Informeel overdag: Tenue de Ville
Pak effen of met streep. Uiteraard een das. Dames dragen ook Deux pieces, dus jasje aan!

Vroeger was een tenue de ville een combinatie van blauwe blazer en grijze broek. Tegenwoordig kan willekeurig pak. Kleuren mogen frivoler. Eventueel een broek voor dames. Blouse mag eventueel vervangen door topje.

Andere kledingvoorschriften
Naast deze algemeen gebruikte kledingvoorschriften komen we allerlei noviteiten op uitnodigingen tegen. MAIL ZE ONS! Zo wordt het vreselijke 'feestelijke kleding' nogal eens gebruikt. Vlees noch vis. Een kledingvoorschrift is bedoeld om duidelijkheid te scheppen, en feestelijk zegt nu net niets. Het verplicht u min of meer om zowel pak, smoking als rokkostuum mee te nemen naar om u vervolgens, na een blik door het raam, tussen de struiken om te kleden. Als u uitnodigt, wees dan duidelijk in uw kledingvoorschrift. Maak een keuze. Dat een oom uit Singapore geen jacquet aan wil, of niet het hele hockeyteam een smoking heeft, is niet uw probleem. Huren is een oplossing. Indien er geen kledingvoorschrift op de uitnodiging staat, informeer er dan naar. Vraag bijvoorbeeld aan de ceremoniemeester wat de bruidegom en bruid zullen dragen. Of bel het bedrijf waar u gaat solliciteren, maar waarvan u de bedrijfscultuur niet kent.
Zie das; casual; corsage; jacquet; pak; rokkostuum; smoking

Korte broek

Hoe warm het ook is, hoe gespierd u ook bent: een korte broek is, behalve tijdens bepaalde sporten, uit den boze. Het dragen van korte broeken in de stad is een dodelijke stijlfout. Lange broeken zijn niet alleen cooler maar ook koeler, omdat ze de warmte op een afstand houden. Bovendien komt u niet op het bizarre idee om sok- of kousloos in uw schoenen te stappen.

Kostuum

Een kostuum draagt u op een gecostumeerd bal of tijdens caranval. Voorts spreken wij graag over pak.

Kousen

Een heer draagt geen sokken, maar kousen. In 1775 kostte een paar zijden kousen al acht florijnen, het betreft hier dus een delicaat kledingstuk, waarmee u zich kunt onderscheiden. Een heer gaat niet met blote voeten in de schoen lopen, maar draagt immer kousen die tot de knie reiken. Zo wordt nooit een stuk bloot mannenbeen onthuld. Kousen zijn zwart, antraciet of blauw en stemmen in kleur overeen met de schoenen dan wel met de broek die u draagt. Als u echt een gekke bui heeft kunnen gekleurde kousen. De enige motieven op uw kous zijn eventueel de Argyle, de Schotse ruitkous. In 1911 wordt al in een etiquetteboek geschreven dat witte sokken echt niet kunnen.

Uw kousen zijn gemaakt van wol, katoen, zijde (voorbehouden aan avondkleding) of kasjmier. Bij alle materialen is een katoenen voetbed aan te raden, in verband met een onnodige aanslag op de zweetopnemende schoenspanners. In het geval van kasjmier is het aan te raden een grote voorraad aan te houden in verband met de snelle slijtage.

Een dame draagt nylons, ook wel panty's genoemd, onder haar jurk of rok. Tot 1950 hadden deze over het achterbeen een naad; de naad maakte dikke benen optisch dunner en korter langer. De kleur is in ieder geval lichter dan de kleur van de schoenen. Indien u als dame formeel gekleed gaat, zijn de benen altijd onthaard en bedekt. De dikte van de panty is afhankelijk van het seizoen en hoe groot uw sex appeal is. De voorkeur ligt echter bij een maximum van 30 denier. Het dessin is sober. Houd een paar achter de hand voor noodgevallen.

⇡ terug naar boven

Lichaamsverzorging

"John is fanatiek schoon. Nadat hij een bad heeft genomen wast hij de zeep." Hugh Leonard

Ondanks dat de Romeinen al badhuizen, met stromend koud en warm water kenden, heeft het lang geduurd voordat persoonlijke hygiëne belangrijk genoeg werd. In 1665 nam Lodewijk XIV een bad. Dit was voor hem de eerste en meteen ook de laatste keer. Verder beperkte hij de persoonlijke hygiëne tot een in spiritus gedrenkte neteldoek waarmee hij om de dag zijn gezicht liet afnemen. Het gebruik van water was in die tijd vanuit medisch en kerkelijk standpunt een verderfelijke zaak. In de negentiende eeuw werd lichamelijke netheid gelijkgeschakeld aan morele rechtschapenheid; een vreselijke tijd. Morele rechtschapenheid was namelijk vooral zichtbaar aan de textiele buitenlaag. Naarmate het linnen hemd witter gebleekt was, werd een bad overbodig. Tanden werden gepoetst met boter, verkoold brood of puimsteen. De Spanjaarden dankten hun prachtige gebitten aan de gewoonte hun mond iedere morgen met ochtendurine te spoelen. Haren wassen werd ook pas relatief laat een gewoonte. In 1828 adviseert de Omnibus de la Toilette nog een tweemaandelijkse reinigingsbeurt door middel van eigeel, opgelost in lauw water. Pas bij de ontdekking van ziekteverwekkende micro-organismen werd zindelijkheid niet alleen synoniem met zedelijkheid maar ook met gezondheid. Tegenwoordig heeft de afkeer van menselijk afval waarlijk maniakale, smetvreesachtige vormen aangenomen. Met dank aan de chemische industrie maakt de verdelging van alles wat menselijk is een gouden tijd door. Het is bij lichaamsverzorging de kunst om het evenwicht te vinden tussen 'verwildering en pathologische properheid.' We kennen een kapster die aanraadt maximaal eenmaal per week je haar nat te maken en te douchen, dat zou beter zijn voor huid en haar; niet voor de omgeving.
Zie baarden & snorren; haar; nagels; parfum

Make-up

Gebruik make-up om uw gezicht nog beter uit de 'verf' te laten komen en gezond te lijken. Hoe beroerd u er ook aan toe bent: met make-up geen excuus. Houd het sober en natuurlijk, en laat make-up niet de overhand krijgen. Gebruik in ieder geval een ooglijntje, mascara en eventueel oogschaduw en een beetje lippenstift. U ziet er zo in ieder geval verzorgd uit. Lippen werden reeds door de Egyptenaren met dierenbloed rood gemaakt. De eerste lippenstift, zoals wij die kennen, werd in Amsterdam in 1883 bij een wereldtentoonstelling gebruikt. Het was gemaakt van hertenvet, bijenwas en castorolie. Het werd toen al de Stylo d'Amor genoemd. Lippenstift blijft beter zitten als u eerst een foundation aanbrengt, de contouren aanzet en de kleur met een kwastje aanbrengt. Respecteer Gods beslissing over waar uw lippen eindigen. Rouge was in tijdens de jaren '80 en de jaren '80 zijn inmiddels weer helemaal uit. Neem liever een zonnebank. als u met uw mond niet zoveel te zeggen heeft, kunt u met wat mascara of een ooglijntje uw ogen te laten spreken, en dat geldt zowel voor dames als voor heren. Werk make-up niet in het openbaar bij, maar poeder uw neus even op de wc. Voordat u op televisie komt of wordt gefotografeerd is het ook handig om even de glinstering op uw gezicht weg te laten poederen. U ziet er anders nogal dood uit en doden breken nu eenmaal moeilijker door bij het grote publiek.

⇡ terug naar boven

Manchetten

Toen het (over)hemd nog een hemd was werden er losse kragen en manchetten gedragen die weelderig boven de bovenkledij uitpronkten. Knopen werden pas later ontdekt. De dubbele manchet is hierdoor nog steeds het meest traditionele en daardoor ook het meest formele. Recht voor rond en rond voor hoekig zijn een aantal richtlijnen voor de afwerking van de manchetten om te zien of u te maken heeft met formele of minder formele sluitingen van het manchet. Een enkel manchet met twee knoopjes in de lengterichting is weer chiquer dan één paarlemoeren knoopje. Een manchet met zowel een knoopje als een knoopsgat voor een manchetknoop is een faux pas extra-ordinaire. Om te laten zien dat u in staat bent de was goed te doen, waren de manchetten vroeger wit. Manchetten op jasjes komen vooral bij sportievere- en overjassen voor. Een goed manchet kent de juiste stevigheid en is enigszins versterkt. Bovendien is hij met een enkel stiksel vastgezet: het bewijs van vakmanschap.

Mantelpak

Een mantelpak is een tweedelig pak uit één kleur voor dames met een enkele of dubelle rij knopen. De meest formele lengte van de rok is tot op de knie. Eventueel kan in plaats van de rok ook een overgooier of jurk gedragen worden. De lengte van het jasje dient in ieder geval tot op de heup te reiken. Het mantelpak stamt af van het herenpak maar is minder oud, omdat dames pas sinds het begin van de 20e eeuw aan het zakelijk verkeer deelnemen. Coco Chanel heeft de deux pièces in 1955 op de wereld gezet. Een borstzak ontbreekt en de zakken zijn schuin geplaatst om de taille te accenturen. Het is van belang te letten op de pasvorm; de borstnaad dient net onder het zwaarste punt van de boezem te reiken, de zakken horen net onder de taille, de slappe kraag hoeft in tegenstelling tot het jasje bij de man niet volledig aan te sluiten in de nek. Een mantelpak heeft niet meer dan vier knopen op de voorzijde, want u bent niet ergens gelegerd en gaat evenmin paardrijden. Dames dragen alle knopen dicht. In tegenstelling tot bij de heren is de kleur van het mantelpak niet per se donker. Draag kleuren die u vrouwelijk maken en afkleden. Met rood trekt u de aandacht, met blauw bent u discreet, en met roze moet u minstens 1.85m zijn om niet op een biggetje te lijken.
Zie kledingvoorschrift

Mantels en overjassen

De overjas ontstond in de 17e eeuw als dracht voor de jacht om tegen de koude te beschermen. De jas werd gebruikt als vervanging van de cape, met uitsluitend een sluitknoop bij de hals. De overjas verving ook de potsierlijke wambuis. Met een overjas laat u heden ten dage zien dat u onderweg bent. Iemand die de jas nog aan heeft, geeft aan dat hij zich niet thuis voelt en direct weer weg wil. Overjassen kennen we in verschillende vormen, passend bij de overige kleding en de gelegenheid. Dat vele Nederlanders ski-jacks dragen over het hooggesloten pak, is idioot en heeft niks met stijl te maken. Iemand in de jas helpen is nog steeds een zeer aimabel gebaar, als de ander tenminste ook afscheid wilt nemen.

Een jas met een blinde sluiting, zoals de Chesterfield, is formeler dan een jas met de zichtbare knopen. De zogenaamde sportievere polocoat met een ceintuur om het middel is uitsluitend bestemd voor voetbalcoaches. Een aantal andere klassiekers zijn de covert coat van een typische lichte twill en zijn zachtbruine gemêleerde kleur en donkere kraag. De regenjas heet ook wel de riding mac of in de volksmond de Burberry. Het merk is de soortnaam geworden, als een soort Aspirine onder de jassen. De gebruikte materialen zijn wol voor de winter en katoen voor de zomer. Een strak geweven garberdine of een dunne wol is zeer geschikt in ons warmer wordende klimaat. Opgezette zakken en epauletten maken een jas sportiever, evenals iedere centimeter korter dan kuitlengte. Mocht u een overjas willen die meer op een uniformjas lijkt, dan is een dubbele rij knopen met opstaande boord te overwegen. U bent dan wel even bezig om uw jas te sluiten.

Nagels

Houd ze kort en zakelijk of lang en gekleurd. Uw nagels dienen altijd heel en verzorgd te zijn. Duw regelmatig uw nagelriemen, vlak na het douchen, terug. Figuurtjes op en ringetjes door uw nagels is het zelfde als figuren op uw das; get serious. Na het knippen van de nagels kunt u ze het beste van buiten naar binnen vijlen om haaltjes te voorkomen. Ook de bovenkant van uw nagels kunt u oppoetsen met een zeer fijne vijl om glans naar boven te halen en ze gezond te laten lijken. Nagelbijters hebben een afwijking, net als iedereen die in het openbaar zijn nagels verzorgt.

⇡ terug naar boven

Ondergoed

Algemene regel voor zowel dames als heren: besteed 's ochtends veel aandacht aan uw ondergoed, want u weet nooit waar u 's avonds belandt. Ondergoed was vroeger een onderhemd, dat tegen de kou beschermde. In de middeleeuwen leverde het bezit van een onderhemd van kostbaar linnen enige status op. Het was dan ook bon ton het hemd zo te dragen, dat het nog net zichtbaar was onder de bovenkleding. Anderen knoopten hun hemd tussen hun benen samen. Begin negentiende eeuw gebruikte men in Frankrijk een anti-erectiecorset om zelfbevlekking tegen te gaan. Eind 19e eeuw kende men geneeskrachtige werking toe aan wol, waardoor ook ondergoed van wol gemaakt werd. Deze stof kriebelde nogal. Toen in de jaren twintig van de twintigste eeuw het elastische materiaal lastex werd uitgevonden, werd de onderbroek heel wat comfortabeler.

Tegenwoordig wordt onderbroek een slip genoemd; een lange onderbroek is een legging; een onderhemd een singlet; en een hansopje is een body. Met boxershorts kunt u overal uit de kleren. Te wijd is uit, te strak ook en bovendien ongezond voor uw zaadproductie. Vermijd frivole exemplaren die met pinguïns of Peter Pans zijn besprenkeld. Zorg dat ondergoed altijd schoon is en nooit zichtbaar. De eerste herenstring dateeert uit de jaren '80. Less is more luidt een Engels credo, maar niet voor de deze afknapper. Laat het een verrassing zijn wat de vrouw te wachten staat, als u zich tenminste in kunt houden.

Damesondergoed is een verhaal apart. Veel dames doet u een groot plezier met een 'setje'. Maar de keus is groot. De maat is een valkuil. Geen enkele dame zal het op prijs stellen dat u haar derrière groter, of de borsten kleiner inschat dan de werkelijkheid. Hier komt de gentleman-spion om de hoek kijken. Wanneer de dame uw met veel zorg geselecteerde cadeau in ontvangst neemt, zal zij blij verrast zijn. En er voor zorgen dat uw eigen ondergoed een maatje te klein zal aanvoelen. Een dame is pas een dame als zij weet of en wanneer zij een string kan dragen: "Lingerie van de vrouw moet haar fantasieën en gevoel weergeven, alleen al de flirt met jezelf kan een genot zijn".

Onderhoud

"We moeten onze tuin bijhouden" Voltaire

  • Vuil op uw kleding haalt u er het makkelijkste van af met een andere stof of een kledingborstel.
  • Gebruik een broekenhanger om de vouw in uw pantalons te houden. Vouwen kunnen opnieuw worden ingestreken. Strijk exact tussen de twee zijnaden in met een vochtige perslap. Voor bijzonder scherpe vouwen kan men de stof voor het strijken aan de verkeerde kant inwrijven met een stuk droge zeep. Breng een pak niet naar de stomerij als alleen de vouw uit de broek is.
  • Gebruik de zakken van uw pak zo min mogelijk.
  • Een pak heeft rust nodig: draag daags of tweedaags een ander pak en het gaat twee keer zo lang mee.
  • Ontknoop uw das altijd na het dragen, en hang haar op. Hardnekkige kreukels worden bestreden door de das een nacht op te rollen en hem daarna uit te hangen. Wassen en strijken mag alleen in noodgevallen. Bij een handwas de das van tevoren helemaal rijgen waardoor de voering niet kan verschuiven. Lauw water, mild sopje, zo min mogelijk kneden en wringen. Laat daarna de das uitgespreid drogen. Alleen bij hevige rimpels de strijkbout gebruiken. Niet te heet. Leg er een persdoek over heen.
  • Haal de paarlemoeren baleinen uit een overhemd voor het wassen; doe er niet te veel in wasmachine.
  • Draai kleding binnenstebuiten voordat u wast.
  • Strijk kleren aan de binnenkant om glansplekken te voorkomen; bij corduroy pool opborstelen als stof nog warm is. Echt zijde strijkt u kletsnat.
  • Voiles kunt u het beste recht trekken boven stoom.
  • Als de plooi uit de broek is, strijk hem dan met een vochtige doek op. Eventueel kunt u dat de stomerij ook laten doen. Het hele pak chemisch reinigen doet u bij voorkeur zo min mogelijk, maar wel minimaal twee keer per jaar. Zoek een stomerij uit die alles met de hand in model perst en niet onder een persmachine die uw revers platwalsen; deze horen te rollen.
  • Katoen kan verkleuren door zonlicht.
  • Til uw broekspijpen iets op voordat u gaat zitten.
  • Gebruik mottenballen of cederhout om motgaten te voorkomen.
  • Suède kunt u opborstelen met een rubber borsteltje.
  • Uw schoenen kunt u het beste eerst schoon borstelen en met spuug tot leven brengen. Pas daarna brengt u schoonpoets aan (dun) en borstelt deze goed uit. Met een doekje van kasjmier kunt u de schoenen als nieuw laten glimmen. Vergeet de randjes niet. (Sorry dat dit zo belerend gezegd moet worden, maar we lopen er vaak als apen bij). Het poetsen van een paar schoenen duurt toch minstens 15 minuten.

Zie vlekken

⇡ terug naar boven

Onderscheidingen

Over het algemeen geldt: wel ontvangen, niet dragen. Bij het ontvangen van een onderscheiding wordt een donker pak of middagjapon verwacht. Men draagt zelden een jacquet. Een decoratie wordt links gedragen, zowel bij dames als heren, op de revers c.q. de linkerborst. Onderscheidingen van het eigen land gaan vóór buitenlandse onderscheidingen en worden gedragen in volgorde van het alfabet, volgens de Franse taal. Onderscheidingen worden bij groot avondtoilet, dus een rok, gedragen. Ontvangt iemand een koninklijke onderscheiding dan geeft u bloemen cadeau, niets anders. Bij een gelegenheid waarbij u zelf niet in de belangstelling staat, maar te gast bent, laat u het dragen van de onderscheiding achterwege. Het gaat niet om u, het gaat om de ander. Het komt wel eens voor dat iemand die een speech houdt voor de gastheer of eregast, zelf met lintjes behangen is. Het is dan toegestaan ter plekke zijn onderscheidingen in beslag te nemen. Een onderscheiding krijgt u, bedelen doet u maar voor geld. In Nederland bestaan er naast de militaire Willemsorde twee Koninklijke orden. De Nederlandse Leeuw bestaat sinds 1815 voor sporters, wetenschappers en kunstenaars die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de samenleving. Naast de ridder kennen we de commandeur en het grootkruis. De eerste dragen een lintje, de laatse twee respectievelijk een rozet met een zilveren en een gouden bies. Zo kan het zijn dat iemand die heel goed kan zingen een lintje krijgt. De orde van Oranje Nassau wordt sinds 1892 uitgereikt aan vrijwilligers met een langdurige staat van dienst; dit zijn dus de echte lintjes. Deze mensen moeten echt wat gepresteerd hebben en niet alleen op basis van hun talent. De gradaties lopen hier van lid, ridder, officier, commandeur, grootofficier tot Ridder Grootkruis. België kent de Leopoldsorde, de Kroonorde en de Orde van Leopold II. De Kroonorde kent vijf graden en een zilveren en gouden palm. Mocht u graag een onderscheiding dragen dan kunt u deze kopen, het is echter strafbaar. Liechtenstein heeft prachtige insignes, die veel indruk zullen maken. Verzin er een prachtig verhaal bij en u toehoorders hebben een luisterrijke avond.

Overhemd

Zie hemd

Pak

"Het zijn alleen oppervlakkige mensen die niet op de verschijning afgaan." Oscar Wilde

Zoals voor de meeste klassieke kleding geldt, ligt de herkomst van het hedendaagse pak bij het leger, het Franse en het Engelse hof. Waar men rond 1680 nog in wambuizen met pofpijpen paradeerde, werd de kleding de jaren daarop langzaam wat soberder en droeg men kleding die nu zou lijken op een jacquet of een rokkostuum. Begin 19e eeuw werden de ongemakkelijke panden van de overjas afgesneden voor minder formele gelegenheden, evenals de mouwen van het vest. Het tenue de ville was geboren. En waar de Engelsen (toch het land van de manieren) het pak als sober kledingstuk bleven verfijnen, werd aan het Franse hof het vest eerst met grote minachting beschimpt, en vervolgens als belangrijke uiting van weelderigheid beschouwd. De diverse illustere Franse en Engelse koningen hebben een grote voorbeeldfunctie gehad voor de burgerij. Met het afnemen van de invloed van de koningshuizen heeft het pak zijn vaste waarde ontwikkeld, en is het beeld van de formele kleding niet meer radicaal gewijzigd. Het huidige pak stamt uit het midden van de negentiende eeuw. In 1890 liet het Londonse blad Taylor & Cutter eens een telling verrichten op Charring Cross. Onthutst kwam de reporter terug op de redactie. Hij had 150 rokkostuums geteld, 320 jacquets en 530 lounge suits, een driedelig pak uit dezelfde stof gemaakt. Vlak daarvoor, in 1861, werd de eerste naaimachine uitgevonden en begon er een confectie-industrie te ontstaan. Pas toen kwam ook de standaard dat de knopen bij herenkleding op het rechtpand en bij de dames op het linkerpand worden geplaatst.

Een confectiepak gaat uit van gemiddelde maten. De rivier is gemiddeld twee meter diep, zei de statisticus, terwijl hij verzoop. Oftewel: gemiddelden bestaan niet. Niemand is symmetrisch, heeft rechte schouders of staat exact recht. In het algemeen probeert men de gehele populatie in circa dertig maatcombinaties te vatten, terwijl een maatpak toch snel uit zestig verschillende maten wordt getekend en gesneden. Een maatpak herkent u aan de onberispelijke val, het ontbreken van plooien en de glimlach van de drager. Zo'n pak zit als een pyjama en is volledig in balans. U moet wel geduld hebben met een maatpak, het wordt namelijk speciaal voor u gemaakt. En dan niet alleen volgens uw modelspecificaties maar geheel naar uw lichaam en houding. Minimaal één fit is nodig om de juiste taillering aan te brengen en lengtes te bepalen.

Een driedelig pak (jas, vest, broek), van dezelfde kleur is het meest klassiek. Soms is een vest te formeel. Een double breasted model heeft vier of zes knopen waarvan het bovenste paar slechts een decoratieve functie vervult. De andere knopen hebben wel een functie. Als u er uit wilt zien als een te laat op zijn afspraak verschijnende Batman inclusief wapperende cape, dan moet u dat natuurlijk zelf weten. Maar in principe is een double breasted jasje altijd gesloten. Ook als u zit. Dus als u uw jasje wel eens open draagt (bij voorkeur alleen bij het zitten), dan kiest u voor single breasted. Bij een single breasted jasje gaat de middelste knoop dicht, althans als er drie knopen opzitten. Zijn het er twee dan blijft de onderste knoop open. Alleen Reinoud Oerlemans, dwazen en militairen dragen het jasje geheel gesloten.

De breedte van de schouders wisselt met het modebeeld. Beter is echter die breedte te kiezen die het beste bij uw lichaam. Hoe smaller de schouder des te Engelser en formeler het pak. Het geeft aan dat u niet of nauwelijks hoeft te bewegen. Jasjes die breed geschouderd zijn maken u kleiner. Napoleon liet alle jasjes breder maken om de manschappen meer armslag te geven. Pakken zijn echter niet gemaakt om in te voetballen.

De traditionele jas heeft een schuin pochetzakje en twee klepzakken. Engelsen dragen twee schuine klepzakken. De toevoeging van een ticketpocket hoort bij informelere pakken. Opgezette zakken zijn voor blazers en uniformen en niet voor formele kleding. Aan de achterkant heeft de jas één of twee splitten. Een dubbele split is klassiek en geeft de meeste bewegingsvrijheid. De rugsplit is wat sportiever. De manchetten hebben drie of vier knopen. Napoleon heeft dit detail ooit geïntroduceerd voor militaire uniformen om te voorkomen dat zijn soldaten hun neus aan de mouwen af veegden. Bij een maatpak zijn de drie of vier knoopjes aan de manchetten van het jasje open te knopen (het zijn niet voor niks knoopsgaten). Eén knoopje loslaten, schijnbaar nonchalant, maar met de bedoeling aan te geven dat uw pak en dus ook u van goede huize komt, is een keuze. De één vindt het een show off (vaak degenen die zelf geen maatkleding dragen), de ander vindt het een knipoog. Ook de revers hebben een militaire oorsprong. Ze zijn ontstaan uit het hooggesloten uniform. Voor meer comfort werden vaak de bovenste knopen geopend en de twee kanten opzij gevouwen. Voor civiel gebruik later bleef de inkeping bij de kraag en het knoopsgat van de oorspronkelijke sluiting gehandhaafd. De revers met inkepingen zijn alleen bij enkele rij jassen correct. Een double-breasted model heeft revers met opstaande punten. Of de revers doorgeput zijn is afhankelijk van de mode, maar wordt alleen gedaan bij effen pakken. De revers moeten te allen tijde rollen, bij voorkeur doordat ze gepikeerd zijn en niet platgeperst.

Een pak is gemaakt van 100% natuurlijk materiaal, alleen de voering is vaak van viscose. Alhoewel een fatsoenlijke Bemberg voering katoen als grondstof heeft. Afhankelijk van het seizoen gebruikt u lichte of zwaardere stoffen. Hoe dikker de stof, hoe meer oneffenheden 'wegvallen'. Het binnenwerk is van wezenlijk belang, want deze geeft body aan een pak en bepaalt de souplesse. Eventuele deukjes zijn bij plakpakken vaak niet aanwezig, maar het comfort is beduidend minder. De meest formele kleur voor een pak is grijs en vervolgens blauw. Een zwart pak draagt u echter niet overdag, tenzij u ober bent. Een streep is een echt werkpak en draagt u niet in het weekend. Een ruit is het minst formeel en is uitermate geschikt voor casual pakken. Indien u niet weet wat de kledingetiquette van de bezoekende partij is, trek dan een effen pak aan.
Zie broek; casual; kledingvoorschrift; onderhoud; vest; mantelpak

Een pak dat er te nieuw uitziet is nog niet echt een pak. Beau Brummel liet daarom zijn nieuwe aanwinsten eerst door zijn bediende dragen. Een reinigingsbeurt helpt ook. Fred Astaire smeet nieuwe pakken en hoeden eerst een paar keer tegen de muur voordat hij ze aantrok.

⇡ terug naar boven

Pantalon

Het woord pantalon heeft zijn oorsprong in de Italiaanse Renaissance, waar Pantaleone een figuur is uit de Commedia dell'Arte, één van Venetië's beschermheiligen (San Pantaleone) die een nauwe lange broek placht te dragen. Vervolgens werden alle lange toneelbroeken een pantalon genoemd. Bij ons werd het woord rond 1800 gebruikt voor de lange, nauwsluitende herenbroek buiten de bühne. In het Nederlands zegt u gewoon 'broek'.
Zie broek

Parfum

De oorsprong van parfum ligt bij de Egyptenaren, die al zo'n 5.000 jaar geleden vele verschillende soorten geurende oliën uit planten, kruiden en bomen wisten te produceren, waarvan zalf werd gemaakt. De zalf kon op de huid gesmeerd worden, maar werd ook gebruikt bij het balsemen van lijken. De Arabieren ontwikkelden rond de 7e of 8e eeuw een methode om uiterst geconcentreerde geuroliën en -waters te maken. In de Middeleeuwen werden geurwaters zeer populair en ontstond een ware industrie. De geboorte van synthetische geurmiddelen in de negentiende eeuw heeft geleid tot de enorme parfumindustrie zoals wij die nu kennen. Parfum werd een massaproduct. De promotie van nieuwe parfums lijkt steeds meer op het lanceren van nieuwe films. De hype maakt een parfum tot een succes. Een flesje van 50ml dat in de winkel vijftig euro kost, bestaat qua prijsopbouw voor vijf euro uit fabricagekosten en voor 45 euro uit marketingkosten. U zou wat dat betreft beter zelf met een dode muskusrat en wat kaneel aan de slag kunnen. Maar de neus, en uzelf, drijft op illusie. Geur werkt erg op het geheugen en vergemakkelijkt het oproepen van bepaalde beelden. Een vleugje vanille en u bent weer terug in uw kindertijd of in de armen van uw Griekse zomerliefde. Dit is een andere reden waarom een fles vijftig euro kost.

Eau de cologne, met 3-5% parfumolie, verfrist in eerste instantie en blijft ongeveer een tot twee uur hangen. minder lang hangen en is dus geschikter voor dagelijks gebruik. Eau de toilette is meer geschikt voor overdag; Eau de parfum bevat 15-18% parfumolie en blijft langer hangen. Parfum bevat soms wel 30% en kan tot acht uur lang actief blijven. Parfum is in de regel zo'n tien keer duurder dan eau de toilette. Reken voor een flesje van 15ml rond de 100 euro.

Mannelijke geuren zijn vaak lichter dan vrouwengeuren en hebben tonen van citrusvruchten, hout, mos, musk, leer, tabak en kruiden en specerijen. Vrouwengeuren zijn vaak zwaarder en drie basis geurconcepten: bloemig, oosters of chypre, die onderling weer gecombineerd kunnen zijn. In 2001 werd de Fifi-award, de Oscar van de parfumindustrie, voor de beste klassieker uitgereikt aan Guerlains Shalimar uit 1925. Als heer kunt u geen betere beurt maken dan een geur te herkennen. Dit wordt dan ook wel flirten voor gevorderden genoemd. Laat echter achterwege van wie of wat u de geur kent. De vrouw in kwestie wil niet geassocieerd worden met uw ex, uw huishoudster of uw advocaat.

Stem de sterkte van uw geur af op het moment van de dag. Wees terughoudend met zware geuren. Draag in ieder geval geen parfum voor zonsondergang en evenmin als u naar een restaurant gaat. Reageer ook niet verongelijkt wanneer iemand tegen u zegt dat de geur die u draagt hem misselijk maakt. Sommige mensen zijn overgevoelig voor bepaalde chemische bestanddelen in parfums. Draag helemaal geen geuren als u gaat zonnen gaat, zij maken onherstelbare vlekken op uw huid.

Uw favoriete geur hangt vaak nauw samen met uw huid en uw persoonlijkheid. U zult daarom waarschijnlijk slechts een klein aantal geuren gebruiken en daar trouw aan blijven. Wie nog echt bijzonder wil ruiken, moet naar Parijs. Daar maakt Serge Lutens, 's wereld meest exclusieve 'neus', in de galerijen van het Palais Royal, geuren met exotische namen als Koublaï Khan en Rahat Loukom. De flesjes zijn alleen daar verkrijgbaar en zijn bijna allemaal androgyn, dus zowel door dames als heren te dragen.
Zie lichaamsverzorging

Plastron

Niet doen. Zie das.

⇡ terug naar boven

Pochet

Een pochet vrolijkt een saai pak op. De drager trekt meer aandacht en lijkt wellicht zelfverzekerder. Het geeft kleur aan kleding en kan ook als u geen das draagt het ensemble maken of breken. Een goed pochet is met de hand gerold en vastgezet. Kant en klare pochets of met een kartonnetje zijn uit den boze. Een pochet is gemaakt van zijde, katoen of linnen in de kleur van uw hemd of de das. Een pochet heeft nooit hetzelfde motief als uw das. Bij formele gelegenheden kunt u voor wit katoen kiezen. Duw met uw vinger het doek door een rondje van duim en wijsvinger, vouw hem dubbel en u steek het nonchalant in uw borstzak. Eventueel kunt u uw pochet ook opvouwen als een enveloppe.
Zie boutonnière

Riem

Een riem draagt u bij een informeel tweedelig pak en niet bij formele kleding. De kleur van de riem is gelijk aan de kleur van de schoenen. Bij een driedelig pak draagt men nimmer een riem. De riem kennen we sinds omstreeks 1860, toen de bretel onhandig werd gevonden met het sporten. Sinds 1889 wordt de riem meer gedragen dan de bretel. Glad leer heeft de voorkeur. Krokodillen- of slangeleer is niet geschikt voor onder een pak. Struisvogel daarentegen weer wel. Mocht u die € 300,- wat veel vinden, kies dan voor kalfsleer. In een broek met riemlussen mag een riem niet ontbreken. Een broek met een riem heeft minder de neiging om te krullen. Een dame met een riem ziet eruit als man.
Zie leer

Rok

Voor dames is de rok een onderdeel van een mantelpak of een kledingstuk dat zonder bijbehorend jasje wordt gedragen. Rokken zijn er in allerlei soorten en maten en vooral lengtes. Hoe strakker en korter, hoe leuker voor de voyeurs, maar hoe minder formeel. Een rok is gekleder dan een broek. Voorkom inkijk en ga bij te korte rokken alleen met uw benen over elkaar zitten als Basic Instinct uw favoriete film is. Hoe minder loopruimte u heeft hoe formeler de rok en stijfer de drager. Een wikkelrok geeft veel ruimte, een minirok ook. De plooirok zien we gelukkig steeds minder. De strokenrok behouden we voor aan Schotse mannen. Wie mooie benen heeft, kan zeker korte rokken aan. Draag alleen bij rokken tot over de knie laarzen, anders bij voorkeur elegante pumps met een hak van vijf centimeter. Alleen als u uit wilt dagen draagt u geen panty's onder uw rok.

Een man die een rok draagt, is een Schot. In een kilt gaat tot wel acht meter stof. Elk landgoed heeft zijn eigen ruit waar elke drager aan te herkennen is. Een kilt komt nooit boven de knie.

Rokkostuum

Tailcoat (GB), Habit (Fr), Frack (Du), Frac (Sp)

Het rokkostuum is afgeleid van de Engelse paardrijkleding uit de 18e eeuw. De hoge hoed was een soort valhelm, de rok ontstond uit het jacquet waarvan de zijkanten werden weggesneden omdat deze hinderlijk waren bij het rijden. Het achterpand kreeg een split om de 'zit' op het paard te vergemakkelijken en op de rug kwamen twee knopen zodat de panden ook nog omhoog geknoopt konden worden. In de huidige rok zitten die twee knopen er nog steeds. De kinky zijden bies langs de avondbroek diende oorspronkelijk om de knopen te verbergen die nodig waren om de pijpen zo strak te laten zitten dat ze in rijlaarzen pasten.

Het rokkostuum bestaat uit een zwarte jas met zijden revers, waarvan de panden aan de achterkant langer zijn dan aan de voorkant. De jas draagt men altijd open. De broek is zwart en van dezelfde stof, zonder omslag en met een dubbele bies (soutache) langs de zijnaden. Het lage uitgesneden vest van wit piqué is meestal een paar centimeter langer dan het voorpand van de jas. Het stijve witte overhemd heeft een piqué front en een opstaande boord met omgeslagen punten, de zogenaamde vadermoordenaar. De vlinderdas is ook wit.

Het formele schoeisel bij het rokkostuum zijn pumps (lakschoenen zonder veter). Tegenwoordig kunnen ook eenvoudigere instapschoenen of veterschoenen van glad leer worden aangetrokken. Mogelijke accessoires zijn een zwarte avondmantel, een zwarte zijden hoge hoed, witte handschoenen, en een grijze sik. Bij het rokkostuum wordt geen horloge gedragen. De blik op een horloge heeft te maken met zakelijke acties en efficiëntie, waarvan de gentleman onthecht dient te zijn. Het rokkostuum is avondkleding, en wordt alleen bij (staats)begrafenissen of onderscheidingen vóór 18.00 uur gedragen.

Begin 20e eeuw kleedde de Parijse coupeur monsieur Frac zich voor een feestelijke avond. Toen hij klaar was, werd duidelijk dat de voorpanden van zijn goede jas te vuil waren. In een geschiedenis schrijvende vlaag die het midden hield tussen verstandsverbijstering en genialiteit knipte hij de onmogelijke voorpanden af. Daarmee was het rokkostuum (in Duitsland en Spanje nog steeds naar Frac genoemd) geboren.

Zie horloge; kledingvoorschrift

Schoenen

Al ziet u er boven de enkels nog zo onberispelijk uit, draagt u onverzorgd schoeisel dan kunt het wel vergeten. Dames beoordelen een man vaak volkomen terecht op zijn schoeisel. Heren vergeten dit vaak. De spekzolen waarmee men wordt doodgegooid resulteren al snel in een 'jammer, maar helaas'.
Wanneer dient u welk schoeisel te dragen? Gelukkig is nagenoeg elk soort schoenen vernoemd naar zijn functie. Nomen est omen. Sportschoenen zijn bedoeld om mee te sporten en daarom buiten het veld of de baan taboe, ondanks de moeite van vele sportmerken om anders te doen geloven. Bootschoenen draagt men op de boot en paardrijlaarzen om paard te rijden. Onder formele kleding draagt u lage schoenen, zoals een Plain Oxford, een Monk met gesp of een Cap Toe Oxford. In de vrije tijd kunt u suède dragen, al dan niet hoog of laag. Onder een kilt draagt u laarzen.

Een, bij voorkeur handgemaakte, schoen dient nauw om de voet te sluiten. Voor het genot van de perfect aansluitende schoen die de juiste mate van ondersteuning biedt moet men eerste pijn lijden. De schoen sluit immers zo nauw aan dat hij ingelopen moet worden. Laat dit door uw butler doen. Een schoen die direct prettig zit is te ruim, zal onvoldoende steun bieden en krijgt onherroepelijk plooien op de bovenzijde en een opstaande neus. En stel u niet al te veel aan: tot 1776 werden er geen linker en rechterschoenen gemaakt, maar werden schoenen gewoon dagelijks van voet gewisseld.

Voor schoenen geldt nog altijd: goedkoop is duurkoop. De meest verfijnde exemplaren komen uit Good Old England. Zo maakt schoenmaker John Lobb sinds mensenheugenis schoenen op maat. Laat uw voeten opmeten, kies model, leer en laat uw houten schoenleesten opslaan tussen de leesten van de Royal Family en andere hoogvliegers. U zult wellicht even terugdeinzen voor de investering van minimaal € 1.700,- (exclusief schoenspanners), maar een mooiere schoen zult u niet snel meer vinden. Het geleng is smal, de neus loopt niet te rond en loopt plat vanaf de wreef, de stiknaden zijn aan beide kanten door en door en de rand is smal. Als u de schoen van achteren bekijkt, zie je direct dat deze de voet zal blijven omsluiten. Als u een spannerder schoen wenst, gaat u op zoek naar een schoen die is gepatineerd. Hierbij ontstaat met een royale laag creme en olie een vlameffect, zoals bij het Franse merk Berluti. Sommige Engelse schoenen worden ook ge-antikeerd, waardoor de schoen nieuw al niet meer nieuw lijkt. Comme il faut!

Brogues lijken het nationale schoeisel te zijn, in vele varianten te zien, met dikke spekzolen, kleine gaatjes, grote gaten, buitenissige patronen. Oorspronkelijk bedoeld om water af te voeren in Schotse hooglanden, nu misbruikt om overtollig bier af te vloeien in de studentikoze laaglanden. In het weekend kunt u uit de voeten met brogues, maar op werkdagen mogen ze genieten van hun welverdiende rust in de schoenenkast. Met bruine brogues laat u zien dat er met u niet te spotten valt. Met andere kleuren heeft u heel veel uit te leggen. Over pennyloavers met muntjes of kwastjes laten wij ons hier niet uit.

De zwarte pump met een hak van vier tot vijf centimeter geldt voor dames als de meest formele schoen. Dames kunnen meer met model en kleuren spelen dan de heren. Dat zijn ze zelfs verplicht. Van de bovenkant is een damesschoen open. Hoe breder en lager de hak hoe sportiever de schoen en minder vrouwelijk de dame. Naaldhakken zijn niet voor dagelijks gebruik.

Uw schoenen dient u zo mogelijk na elk gebruik te poetsen met een zachte katoenen doek met een zeer bescheiden hoeveelheid crème. Overvloedig crèmegebruik leidt tot barsten in het delicate leer. In noodgevallen kunt u toe met wat spuug. Het dagelijks afwisselen met andere paren komt niet alleen de levensduur ten goede, maar doorbreekt ook de esthetische sleur. Gebruik houten schoenenspanners, die de schoen in vorm houden en vocht en zweet absorberen. Zijn uw schoenen erg nat geworden door sneeuw of regen, prop dan kranten in de schoen, maar zet ze niet bij de verwarming.
Zie leer; onderhoud

Sieraden

Armband, broche, châtelaine of macaroni (ketting met aan één of beide zijden een horloge), diadeem, horloge, parelketting, manchetknopen, oorbellen, oorring, ring, schoengesp en zegelring zijn allemaal sieraden. U draagt natuurlijk echte juwelen en geen namaak. Puur natuur gaat boven alles. Hoe grover uw bouw, hoe kleiner het sierraad moet zijn. Lange oorbellen maken een bol gezicht dunner, een lange ketting de hals langer. Ook met sieraden kunt u dus 'spelen'. Op een deux pièces hoort een broche, bij avondkleding een halssieraad.

Voor een heer zegt Amy Groskamp-ten Have: "hoe meer opsmuk des te lager de stand". Aan het Franse hof droegen ook de heren oorbellen en veel diamanten, want macht en rijkdom moest getoond worden. Dasspelden en dasklemmen zijn geen sierraad en worden niet gedragen.
Al sinds de middeleeuwen moeten edelstenen een waarborgstempel hebben, waarbij het correcte gehalte wordt aangegeven. Bij zilver wordt het uitgedrukt in duizendsten (925, 835 of 800), bij goud in aantal karaats en duizendsten (916=24 karaats, 750=18 karaats en 585=14 karaats). Bij platina is het altijd 950 duizendste en de letters PT. Deze drie edelmetalen worden niet gecombineerd gedragen. Trouwringen zijn meestal van goud en worden alleen door katholieken links gedragen. Wit goud staat voor vriendschap, geel goud voor trouw en rood goud voor liefde. U mag kiezen.

De hardheid (tussen haakjes) van de steen bepaalt de 'edelheid'. Diamant, de hardste edelsteen, werd vroeger niet voor 17.00 uur gedragen, en dit geldt nog steeds voor diamanten gevat in platina.
Diamant (10): Meestal kleurloos
Saffier (9): Meestal blauw. licht doorzichtig
Robijn (9):Rood tinten
Topaas (8): Bijna alle kleuren
Aquamarijn (7,5-8):Blauw, blauwgroen doorzichtig of helder
Smaragd (7,5-8): Groen, licht doorzichtig

⇡ terug naar boven

Smoking

Dinner jacket of -jacket (GB), Tuxedo (VS), Esmoquin (SP), Black tie (INT)

Een smoking was ooit een velours jasje dat na het diner gedragen werd om bij het roken en het eten van de kaas de kleding niet met rooklucht te laten doortrekken. De smoking zoals wij hem tegenwoordig meestal dragen is zwart of nachtblauw en bestaat uit een jas zonder zijsplitten, satijnen revers en gepaspeleerde zakken. Een shawlkraag is voorbehouden aan orkestleden, casinomedewerkers en obers. Eventueel kunt u onder een enkele rij smoking een vest dragen met Schotse ruit of een ruwe zijde met motief. In de zomer kan het jasje ook wit zijn met zwarte satijnen revers. De voor- en achterpanden hebben dezelfde lengte. De broek heeft aan weerszijden een satijnen bies die nog een overblijfsel is van de voormalige officiersglamour. Men draagt geen riem bij een smoking. Wanneer u een smoking aanschaft, besef dan dat u deze op vele feesten zult dragen. Frivoliteiten kunnen de inzetbaarheid drastisch verkleinen. Laat uw smoking van een comfortabel lichte Super 100 maken. Een mooi gesneden katoenen shirt met blinde sluiting en een zelfstrikker maken het feesttenue af. Het meest formele schoeisel is de pump (lakschoenen zonder veter).

De oorsprong van de smoking is onzeker. De legende is dat de smoking geïntroduceerd werd op 10 oktober 1896 door de Amerikaanse dandy Griswold Lorillard, zoon van een tabaksindustrieel, die het waagde om tijdens een bal in het New Yorkse Tuxedo Park in een jas zonder panden te verschijnen. De smoking was geboren en vanaf toen noemden de Amerikanen dit pak een tuxedo.
Zie kledingvoorschrift; vlinder

Stomerij

Zie onderhoud

Tanden

We kunnen natuurlijk allemaal door het leven gaan als Johan Remkes, maar u weet beter. Men let meer op uw tanden dan op uw ogen of handen. Er zijn inmiddels genoeg effectieve tandenpasta's die gele tanden weer wit maken, en ook een orthodontist kan een heleboel. Een kunstgebit is voor 20% van de Nederlanders het uiterste redmiddel, nog eens 14% heeft een prothese. Flossen wordt niet geaccepteerd in het openbaar, het gebruik van tandenstokers tot onze afschuw meer, soms zelfs aan tafel.

Tenue de Ville

Zie kledingvoorschrift

Uiterlijk

"Innerlijk is uit. Uiterlijk is in." Herman Geurts

Uiterlijk is het enige dat telt. Dat is ook de hele pointe van etiquette: het gaat er niet om wat er van binnen gebeurt, het gaat er om wat u laat zien. Of u nu een glanzend zieltje heeft of een zwartgeblakerd binnenwerk, een verzorgd uiterlijk is altijd het verschil dat het verschil maakt. Er zijn twee mogelijkheden. Eén: u heeft een prachtig karakter. Laat dit de wereld dan ook zien. Twee: u wilt maar niet deugen. Het meest verstandige is dan om dit koste wat kost te verbergen. Mooie mensen hebben meer succes. Maar bent u niet bijzonder knap, dan kunt u nog een heel eind komen met uw kleding en manieren. Een verzorgd uiterlijk is dus niet alleen de beste keuze, het is de enige keuze.
Zie haar; lichaamsverzorging; nagels; kleding; tanden

⇡ terug naar boven

Vernissage

Een vriend of kennis heeft een kunstwerk gemaakt dat u absoluut niet kan bekoren. Hij loopt enthousiast op u af en vraagt u om uw mening. Zegt u hem de waarheid? Of liegt u en zegt u dat u het fantastisch vond? Probeer in pijnlijke gevallen het gespreksonderwerp te sturen naar de handeling van het creëren zelf, en af te leiden van de wanstaltige creatie. Voorbeeld: "Ik ben benieuwd hoe u dit muziekstuk/schilderij/quilt heeft gecomponeerd/gemondschilderd/gepunnikt? Wat of wie was uw inspiratie?" Er schuilt bij deze schijnbeweging echter een adder onder het gras. Bij vernissages wordt meestal nogal wat alcohol geschonken en voor u het weet zegt u wat u ècht vindt. Dit is op een vernissage absoluut niet de bedoeling.

Vest

Het vest is afgeleid van een Perzisch kledingstuk, maar werd in Engeland geperfectioneerd. Het vest is een geminimaliseerde wambuis, waarbij de mouwen en de revers verdwenen zijn. Michiel de Ruyter draagt in 1667 al (Oosterse) vesten als hij de Royal Charles buitmaakt. De Engelsen dragen donkerder vesten, wellicht alleen om de eigen economie te beschermen, terwijl het Franse hof vooral Oosters geïnspireerde dessins draagt. In de zeventiende eeuw was Koning Charles II de excentrieke en uitbundige mode beu, en begon de voorkeur te geven aan meer sobere kleding. Versiersels verdwenen, en de broek werd slanker. Om het ondergoed te verbergen, kwam het vest aanvankelijk tot aan de dijen. In de tweede helft van de twintigste eeuw is het vest langzaam uit het dagelijkse beeld verdwenen. Na de Tweede Wereldoorlog was er een textielschaarste, en in de jaren zestig was het jasje zo strak geworden dat er helemaal geen vest meer onder paste. De echte heer blijft echter stoïcijns het vest dragen, bij voorkeur met zakhorloge. Het vest komt enkele centimeters boven het dichtgeknoopte jasje uit. De diepte van uitsnijden is derhalve afhankelijk van het aantal knopen op uw jasje.

De onderste knoop van een vest kan open sinds de avond dat de Britse koning Edward VII na een uitgebreid diner uit zijn vest knapte en daarom de knoop openliet. Zijn hofhouding volgde onmiddellijk het voorbeeld om de heer VII niet in verlegenheid te brengen. Dit is waarschijnlijk een fabeltje: Royalty hoeft nooit op kleding te bezuinigen.'

⇡ terug naar boven

Vlekken in textiel

Ballpoint/inkt: Deppen met alcohol, naspoelen met water
Bloed: Direct uitspoelen met koud water; overige bewijzen grondig opruimen.
Koffie: Direct uitspoelen met lauw water
Lijm: Deppen met aceton
Make-up: Deppen met wasbenzine en uitspoelen
Melk: Deppen met warm water
Rode wijn : Zout op vlek strooien of goedkope witte wijn er over
Thee : Deppen met lauw water
Verf : Behandelen met witte katoenen lap, gedrenkt in wasbenzine
Vetvlekken : Deppen met wasbenzine
Vruchten : Met koud water uitspoelen
Witte wijn : Uitspoelen met koud water.

Breng vervolgens uw kleding naar de stomerij. Zie ook bij onderhoud.

Vlinder

Bow tie, butterfly (Eng), cravate blanche, noeud papillon (Fr), Schleife (Du), corbata de lazo of pajarita (Sp).

Een witte vlinder was tot ver in de negentiende eeuw de enige toegestane das bij formele kleding. Beau Brummel droeg alleen maar witte halsdoeken. Met de opkomst van de smoking, kwam ook de zwarte vlinder meer in zwang. Sinds de jaren vijftig van de twintigste eeuw is de vlinder geheel overvleugeld door de gewone das. In het dagelijks leven ziet men de vlinder, of ook wel vlinderdas, niet zo veel meer. Het dragen van een vlinder is nu voorbehouden aan professoren, een enkele stoffenagent, architecten en bohemiens, die op die manier laten zien dat zij vrije, non-conformistische geesten zijn. Het grootste deel van de vlinderdassen (een trieste 90%) wordt tegenwoordig veel verkocht als 'houtjes', kant en klaar gestrikte vlinders. Dodelijk. Het argument dat een vlinder moeilijk te strikken is, gaat niet op. Als u uw eigen veters kunt strikken, kunt u ook een vlinder strikken. De puristen zweren bij zelfstrikkers uit één stuk, op maat gemaakt.

Het strikken gaat het eenvoudigste op uw bovenbeen. U begint met een platte knoop, als met het strikken van een veter. Vervolgens legt u één kant dubbel op de knoop met een enkele das aan de andere kant van de knoop. De andere helft van de strik haalt u om de knoop heen en vervolgens door de ontstane lus. Weer met een zijde dubbel en de andere enkel, zodat aan beide zijde drie stukjes stof boven elkaar bungelen. Vervolgens prutsen totdat alle stukjes even lang ogen.

Tot aan het begin van de 20e eeuw werd een vlinderdas nog gewoon 'das' genoemd. Ter ere van Puccini, wiens opera Madame Butterfly na de première in 1904 in de Scala van Milaan enorme successen behaalde, werd de das 'butterfly' genoemd.

Zegelring

Een zegelring bevat het gegraveerde familiewapen. Vroeger gebruikte men de ring om een document te 'ondertekenen' door het wapen in de lak te drukken. Een ring met een gladde steen, ook wel 'tegelring' genaamd, is dus fake. U draagt slechts een zegelring wanneer uw familie een zegel of familiewapen heeft. En als u ouder bent dan veertig. Voor die tijd moet eerst nog maar eens bewezen worden of u de familienaam waardig bent.

⇡ terug naar boven